Blog

Pożyczki dla pracowników i zleceniobiorców

0

Czy udzielenie niskooprocentowanych pożyczek pracownikom i zleceniobiorcom, przy zachowaniu jednakowych zasad i warunków udzielania pożyczek określonych w Regulaminie, stanowi przychód dla pracowników ze stosunku pracy lub przychód dla zleceniobiorcy i w konsekwencji na spółce będą ciążyły obowiązki płatnika PIT? Czy, jeżeli spółka zrezygnuje z poboru niewymagalnych odsetek od pożyczki, zgodnie z Regulaminem, wartość tych odsetek będzie stanowić przychód dla pracowników ze stosunku pracy albo przychód dla zleceniobiorców? Czy umorzenie kapitału pożyczki, w części lub w jej całości, stanowi przychód dla pracowników ze stosunku pracy lub przychód dla zleceniobiorców?

Opodatkowanie odszkodowania za nieuzasadnione wypowiedzenie umowy o pracę

0

Czy wypłata odszkodowania za nieuzasadnione wypowiedzenie umowy o pracę powinna zostać opodatkowana podatkiem dochodowym od osób fizycznych?

Gdy kontrahent nie wystawia faktury

0

W ramach działalności spółka nabywa od innych podmiotów za wynagrodzeniem odpady. Zapłata za odpady jest dokonywana na podstawie faktury otrzymanej od kontrahenta. Termin zapłaty jest ustalany w treści faktury. Zdarza się, że spółka pomimo otrzymania odpadów przez długi okres nie dostaje faktury od kontrahenta. Spółka ujmuje wówczas w księgach koszt z tytułu zakupu odpadów na podstawie dowodu księgowego innego niż faktura. Do czasu otrzymania faktury spółka nie reguluje zobowiązania z tytułu nabycia odpadów. Kiedy spółka jest zobowiązana do korekty kosztów na podstawie art. 15b ustawy o CIT?

Rozliczenie ubezpieczenia OC dla pracownika

0

Czy wartość uiszczonej przez Spółkę składki na ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej pośredników w obrocie nieruchomościami, na rzecz imiennie wskazanych pracowników, powoduje po ich stronie powstanie przychodu w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, z tytułu którego Spółka, jako płatnik, zobligowana będzie pobrać zaliczkę na podatek?

Szczepionki dla pracowników – rozliczenie kosztów zakupu

0

Zakład ma zamiar zakupić szczepionki dla pracowników oczyszczalni przeciwko WZW typ A i B (szczepienie takie wynika z przepisów BHP). Czy koszt szczepionki i koszt wykonania szczepienia podlega zwolnieniu z opodatkowania i składek ZUS? Czy taka szczepionka zakupiona dla pracowników administracyjnych Zakładu podlega zwolnieniom z podatku dochodowego i składek ZUS?

Szczepionki dla pracowników – rozliczenie kosztów zakupu

0

Zakład ma zamiar zakupić szczepionki dla pracowników oczyszczalni przeciwko WZW typ A i B (szczepienie takie wynika z przepisów BHP). Czy koszt szczepionki i koszt wykonania szczepienia podlega zwolnieniu z opodatkowania i składek ZUS? Czy taka szczepionka zakupiona dla pracowników administracyjnych Zakładu podlega zwolnieniom z podatku dochodowego i składek ZUS?

Praca na zlecenie w czasie urlopu macierzyńskiego

0

Czy pracownica korzystająca z urlopu macierzyńskiego może na umowę zlecenie wykonywać określone prace. Chodzi o specjalistę ds. bhp i szkolenia. Pracownik wcześniej pracował na umowę o pracę w firmie, z którą teraz – w czasie urlopu macierzyńskiego – chciałby zawrzeć umowę zlecenie. Jakie są ewentualnie warunki wykonywania pracy przy umowie zlecenia będąc na urlopie macierzyńskim?

Zwolnienia od pracy

0

Pracodawca jest zobowiązany udzielić pracownikowi zwolnienia od pracy w ściśle określonych przepisami prawa przypadkach. Poszczególne regulacje k.p. określają przypadki, w których pracownikowi przysługują płatne zwolnienia od pracy (patrz: tabela poniżej). 

Zwolnienia udzielane na podstawie Kodeksu pracy

 

Rodzaje zwolnień
od pracy

Warunki uzyskania zwolnienia

Podstawa prawna

Zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy w związku z wypowiedzeniem umowy

Pracodawca, w związku z wypowiedzeniem umowy o pracę, może zwolnić pracownika z obowiązku świadczenia pracy do upływu okresu wypowiedzenia.

art. 362 k.p.

Zwolnienie
na poszukiwanie pracy w okresie wypowiedzenia

Przysługuje w okresie co najmniej dwutygodniowego wypowiedzenia umowy o pracę dokonanego przez pracodawcę. Wymiar takiego zwolnienia wynosi odpowiednio:

  • 2 dni robocze – w przypadku wypowiedzenia dwutygodniowego i miesięcznego,

  • 3 dni robocze – w przypadku 3-miesięcznego wypowiedzenia oraz w razie jego skrócenia na podstawie art. 361 § 1 k.p.

art. 37 k.p.

Niewykonywanie pracy w okresie niezawinionego przestoju

Przysługuje w razie niewykonywania pracy pomimo gotowości do jej wykonywania, chyba że pracownikowi na czas przestoju zostanie powierzona inna praca.

art. 81
§ 1, 3, 4 k.p.

Niewykonywanie pracy w związku z zakazem przedłużania dobowej normy czasu pracy

Przysługuje za czas nieprzepracowany w związku z zakazem przedłużania 8-godzinnej dobowej normy:

  • pracownikom zatrudnionym na stanowiskach pracy, na któ-rych występują przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń lub natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia,

  • pracownicom w ciąży,

  • pracownikom opiekującym się dzieckiem do ukończenia przez nie 4 roku życia, bez ich zgody.

art. 148 k.p.

Przerwy w pracy ustanowione w celu skrócenia podstawowych norm czasu pracy

Pracownikowi przysługują przerwy w pracy ustanowione w celu zmniejszenia obciążeń wynikających z pracy:

  • w warunkach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia,

  • monotonnej lub w ustalonym z góry tempie.

art. 145
§ 1 k.p.

Niewykonywanie pracy spowodowane niezdolnością do pracy wskutek choroby
(w tym zakaźnej), wypadku w drodze do pracy lub z pracy albo choroby przypadającej w ciąży
lub poddania się niezbędnym badaniom lekarskim
przewidzianym dla kandydatów na dawców komórek, tkanek i narządów oraz zabiegowi pobrania komórek, tkanek i narządów

Przysługuje pracownikowi za czas niezdolności pracownika
do pracy – trwającej łącznie do 33 dni w roku kalendarzowym,
a w przypadku pracownika, który ukończył 50 rok życia, trwającej łącznie do 14 dni w roku kalendarzowym – wskutek:

  • choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną,

  • wypadku w drodze do pracy lub z pracy albo choroby przypadającej w czasie ciąży,

  • poddania się niezbędnym badaniom lekarskim przewidzianym dla kandydatów na dawców komórek, tkanek i narządów oraz poddania się zabiegowi pobrania komórek, tkanek i na-rządów.

Po upływie odpowiednio 33-dniowego oraz 14-dniowego okresu niezdolności do pracy pracownikowi przysługuje zwolnienie od pracy, jeśli w związku z dalszą niezdolnością do pracy pracownikowi przysługuje zasiłek chorobowy i świadczenie rehabilitacyjne (patrz także: rozdz. VI pkt 8, str. 3 oraz rozdz. XXI pkt 3, str. 3).

art. 92
w zw.
z art. 53 k.p.

Urlop
wypoczynkowy

Pracownikowi przysługuje zwolnienie na czas urlopu wypoczynkowego.

art. 152 k.p.
i nast.

Zwolnienia od pracy określone w przepisach bhp

Przysługują za czas nieprzepracowany w związku z:

  • udziałem w konsultacjach w zakresie bhp,

  • udziałem w posiedzeniach komisji bhp,

  • okresowymi szkoleniami w zakresie bhp.

art. 23711a
§ 3,
art. 237
13
§ 2,
art. 237
3
§ 2, 21 i 3 k.p.

Zwolnienia przysługujące pracownicy
w ciąży oraz przerwy na karmienie dziecka piersią

Zwolnienie od pracy przysługuje pracownicom ciężarnym lub karmiącym dziecko piersią:

  • zatrudnionym przy pracach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia albo przy pozostałych pracach wzbronionych, których nie przeniesiono do innej pracy,

  • na czas zleconych przez lekarza badań diagnostycznych przeprowadzanych w związku z ciążą, jeśli badania te nie mogą być wykonane poza godzinami pracy.

Pracownicy przysługuje także prawo do przerw w pracy udzielanych na karmienie dziecka piersią.

art. 179
§ 1,
art. 185
§ 2,
art. 187 k.p.

 

Zwolnienia dla osób wychowujących dziecko do lat 14

Zwolnienie od pracy w wymiarze 16 godzin albo 2 dni w ciągu roku kalendarzowego przysługuje pracownikowi wychowującemu przynajmniej jedno dziecko w wieku do lat 14. O sposobie wyko-rzystania w danym roku kalendarzowym powyższego zwolnienia decyduje pracownik w pierwszym wniosku o udzielenie takiego zwolnienia złożonym w danym roku kalendarzowym. Zwolnienie od pracy, o którym mowa, udzielane w wymiarze godzinowym, dla pracownika zatrudnionego w niepełnym wymiarze czasu pracy ustala się proporcjonalnie do tego wymiaru. Niepełną godzinę zwolnienia od pracy zaokrągla się w górę do pełnej godziny.

art. 188 k.p.

Zwolnienie od pracy
w związku z przeprowadzeniem okre-sowych i kontrolnych badań lekarskich

Pracodawca zobowiązany jest zwolnić pracownika w związku
z przeprowadzanymi okresowymi i kontrolnymi badaniami le-karskimi.

art. 229
§ 3 k.p.

Zwolnienie od pracy młodocianego na udział w zajęciach
w związku z dokształcaniem się

Pracodawca jest obowiązany zwolnić młodocianego od pracy na czas potrzebny do wzięcia udziału w zajęciach szkoleniowych
w związku z dokształcaniem się.

art. 198 k.p.

Zwolnienie od pracy
w związku z podnoszeniem przez pracownika kwalifikacji zawodowych

Pracownikowi podnoszącemu kwalifikacje zawodowe, czyli zdo-bywającemu lub uzupełniającemu wiedzę i umiejętności, z ini-cjatywy pracodawcy albo za jego zgodą przysługuje zwolnienie
z całości lub części dnia pracy, na czas niezbędny, by punktualnie przybyć na obowiązkowe zajęcia oraz na czas ich trwania.

Pracownikowi zdobywającemu lub uzupełniającemu wiedzę i umie-jętności bez inicjatywy bądź zgody pracodawcy może być przy-znane zwolnienie z całości lub części dnia pracy, pod warunkiem zawarcia między pracodawcą a pracownikiem porozumienia w tej sprawie.

art. 1031
§ 2 pkt 2 k.p. oraz art. 103
6 pkt 1 k.p.

Zwolnienie od pracy
w związku z udziałem w pracachkomisji pojednawczej

Członkowi komisji pojednawczej przysługuje zwolnienie za czas nieprzepracowany w związku z udziałem w pracach tej komisji
(§ 8 rozp. MPiPS z dn. 15.05.1996 r. – patrz tab. na str. 6 tego pkt).

art. 257 k.p.

 

Zwolnienia od pracy na podstawie rozporządzenia MPiPS określającego zasady udzielania zwolnień od pracy

Kolejną grupą zwolnień od pracy są zwolnienia udzielane na podstawie rozp. MPiPS z dn. 15.05.1996 r. w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy (Dz.U. z 2014 r. poz. 1632). Wymieniony akt wykonawczy wskazuje okoliczności, w których pracodawca zobowiązany jest do zwolnienia pracownika od świadczenia pracy.

Za wymienione poniżej okresy niewykonywania pracy pracownik zachowuje prawo do:

  • wynagrodzenia za czas zwolnień lub

  • rekompensaty, za utracone wynagrodzenie od właściwych organów.

Okoliczności uzasadniające zwolnienie pracownika od świadczenia pracy na podstawie rozp. MPiPS z dn. 15.05.1996 r.

Rodzaj
zwolnienia
od pracy

Warunki uzyskania zwolnienia

Podstawa prawna

Zwolnienie w celu stawiennictwa
przed organem MON

Pracodawca obowiązany jest zwolnić pracownika wezwanego do osobistego stawiennictwa przed organem właściwym do spraw
w zakresie powszechnego obowiązku obrony na czas niezbędny do załatwienia wszelkich czynności będących przedmiotem wezwania.

Powyższe kwestie szczegółowo uregulowano w ustawie z dn. 21.11.1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2015 r. poz. 827, z późn. zm.). Stosownie do art. 52 ww. ustawy osoby podlegające powszechnemu obowiązkowi obrony są obowiązane do osobistego stawienia się na wezwanie właściwych organów w sprawach dotyczących tego obowiązku w terminie i miejscu określonym w wezwaniu oraz do poddania się badaniom lekarskim.

Przepisy art. 119 ust. 1 cyt. ustawy nakładają na pracodawcę obowiązek udzielenia zwolnienia od pracy pracownikowi, któremu doręczono kartę powołania do czynnej służby wojskowej (na jego wniosek) w wymiarze:

  • 2 dni – gdy pracownikowi doręczono kartę powołania do zasadniczej lub okresowej służby wojskowej;

  • 1 dnia – gdy pracownikowi doręczono kartę powołania do odbycia ćwiczeń wojskowych trwających powyżej 30 dni.

Art. 119 ust. 1 cyt. ustawy nie ma zastosowania, jeżeli doręczona karta powołania zobowiązuje do natychmiastowego stawiennictwa.

Pracodawca jest również obowiązany udzielić zwolnienia od pracy na jeden dzień pracownikowi, po odbyciu ćwiczeń wojskowych trwających powyżej 30 dni – na jego wniosek.

Osobom przeznaczonym do odbycia zasadniczej służby wojskowej skierowanym do odbycia szkolenia (kursu) w celu uzyskania kwalifikacji przydatnych w wojsku – będącym równocześnie pracownikami – przysługuje płatne zwolnienie z pracy na czas niezbędny do odbycia zajęć, z uwzględnieniem czasu koniecznego na dojazd.

§ 5 cyt. rozp.

art. 52
ust. 1,
art. 119 ust. 1–3 cyt. ustawy

art. 132b ust. 5 cyt. ustawy

 

 

Zwolnienie od pracy (udzielane przez ZOZ) przysługuje lekarzom wchodzącym w skład powiatowych i wojewódzkich komisji lekarskich oraz pracownikom średniego personelu medycznego wyznaczonym do powiatowych komisji lekarskich w razie konieczności ich udziału w pracach komisji w godzinach pracy zawodowej.

art. 30
ust. 1 cyt. ustawy

Zwolnienie na wezwanie organu administracyjnego, sądowego lub Policji

Pracodawca ma obowiązek zwolnić pracownika wezwanego przez organ administracji rządowej, samorządowej, sądu, prokuratury, policji albo organ prowadzący postępowanie w sprawie o wykroczenia w celu wzięcia udziału w postępowaniach toczących się przed ww. organami.

§ 6 cyt. rozp.

Zwolnienie pracownika wezwanego
w charakterze biegłego

Osoba zatrudniająca ma obowiązek zwolnić pracownika wezwanego w charakterze biegłego w postępowaniu administracyjnym, karnym przygotowawczym, sądowym lub w sprawach o wykroczenia, przy czym łączny wymiar nieobecności w pracy zwalnianej osoby nie może przekroczyć 6 dni w ciągu roku kalendarzowego.

§ 7 cyt. rozp.

Zwolnienie pracownika wezwanego przez NIK

Pracodawca jest obowiązany zwolnić pracownika wezwanego
w charakterze świadka w postępowaniu kontrolnym prowadzonym przez Najwyższą Izbę Kontroli bądź powołanego do udziału w tym postępowaniu w roli specjalisty.

§ 10 cyt. rozp.

Zwolnienie
członka OSP

Pracodawca ma obowiązek zwolnić osobę będącą członkiem ochotniczej straży pożarnej na czas uczestnictwa w działaniach ratowniczych, wypoczynku koniecznego po ich zakończeniu oraz na okres szkoleń pożarniczych. W ostatnim z wymienionych przypadków zwolnienie przysługuje w wymiarze 6 dni w ciągu roku kalendarzowego.

§ 11 ust. 1 pkt 1 cyt. rozp.

Zwolnienie pracownika na czas wykonywania świadczeń
osobistych

Pracodawca zobowiązany jest zwolnić pracownika od wykonywania pracy, gdy z odrębnych przepisów wynika obowiązek wykonywania świadczeń osobistych przez pracownika.

Kwestie dotyczące świadczeń osobistych regulują m.in.:

  • przepisy art. 200–207a ustawy z dn. 21.11.1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2015 r. poz. 827) oraz art. 216–220 tejże ustawy. Zgodnie z art. 205 ust. 1 powołanej ustawypracodawca jest obowiązany zwolnić (usprawiedliwić nieobecność w pracy) pracownika na czas niezbędny do wykonywania świadczenia osobistego (zarówno
    w czasie pokoju, jak i w razie ogłoszenia mobilizacji oraz w czasie wojny),

  • przepisy art. 21 ust. 1 pkt 19 ustawy z dn. 18.04.2002 r. o stanie klęski żywiołowej (Dz.U. z 2014 r. poz. 333, ze zm.) określające obowiązek wykonywania świadczeń osobistych określonych
    w art. 22 tej ustawy.

§ 11 ust. 1 pkt 3 cyt. rozp.

art. 200–207a i art. 216–220 cyt. ustawy

art. 21 ust. 1 pkt 19 cyt. ustawy

 

Zwolnienie pracownika na czas jego udziału w komisji pojednawczej

Pracodawca obowiązany jest do zwolnienia od pracy pracownika na czas uczestnictwa (jako członek, strona lub świadek) w posiedzeniu komisji pojednawczej.

§ 8 cyt. rozp.

Zwolnienie
na okres
obowiązkowych badań i szczepień ochronnych

Obowiązkiem pracodawcy jest zwolnienie pracownika na czas niezbędny do przeprowadzenia obowiązkowych badań i szczepień ochronnych przewidzianych w rozdz. 2 i 4 ustawy z dn. 05.12.2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2013 r. poz. 947, z późn. zm.).

§ 9 cyt. rozp.

art. 6 i 17 cyt. ustawy

Zwolnienie pra-cownika będącego ratownikiem GOPR

Ratownik GOPR ma prawo do zwolnienia od wykonywania pracy na czas udziału w akcjiratowniczejoraz na czas wypoczynku bezpośrednio po jej zakończeniu.

§ 11 ust. 1 pkt 2 cyt. rozp.

Zwolnienie pracow-nika będącego członkiem ochotniczej drużyny ratowniczej działającej w brzegowej stacji ratowniczej MSPiR „Służba SAR”

Pracodawca jest obowiązany zwolnić od pracy pracownika będącego członkiem ochotniczej drużyny ratowniczej działającej w brzegowej stacji ratowniczej Morskiej Służby Poszukiwania i Ratownictwa (MSPiR) „Służba SAR” – na czas niezbędny do uczestniczenia
w akcji ratowniczej i do wypoczynku
koniecznego po jej zakończeniu oraz na czas udziału w szkoleniach organizowanych przez MSPiR.

§ 11 ust. 1 pkt 2b cyt. rozp.

Zwolnienie
pracownika-krwiodawcy

Pracodawca jest obowiązany zwolnić pracownika będącego krwiodawcą w celu pobrania od niego krwi w terminie oznaczonym przez stację krwiodawstwa orazna czas wymaganych badań, jeżeli nie mogą one być wykonane w czasie wolnym od pracy.

Zgodnie z art. 9 ustawy z dn. 22.08.1997 r. o publicznej służbie krwi (Dz.U. z 2014 r. poz. 332) zasłużonemu honorowemu dawcy krwi
i honorowemu dawcy krwi przysługuje zwolnienie od pracy w dniu,
w którym oddaje krew i na czas okresowego badania lekarskiego dawców krwi.

 

§ 12 cyt. rozp.

 

art. 9 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy

Zwolnienia
okolicznościowe

Pracodawca zobowiązany jest do zwolnienia pracownika od pracy na czas:

  • 2 dni – w razie ślubu pracownika, urodzenia się jego dziecka, zgonu i pogrzebu małżonka pracownika lub jego dziecka, ojca, matki, ojczyma lub macochy,

  • 1 dnia – w przypadku ślubu dziecka pracownika albo zgonu
    i pogrzebu jego siostry, brata, teściowej, teścia, babki, dziadka oraz każdej innej osoby będącej na utrzymaniu pracownika lub pod jego bezpośrednią opieką.

§ 15
cyt. rozp.

 

Zwolnienie
na czas zajęć dydaktycznych
oraz na czas niezbędny
w związku z ubieganiem się
przez pracownika o tytuł naukowy

Pracodawca jest obowiązany zwolnić pracownika od pracy na czas odbywania zajęć dydaktycznych w szkole zawodowej, w szkole wyż-szej, w placówce naukowej lub w instytucie badawczym, łączny wy-miar zwolnienia nie może przekraczać 6 godzin w tygodniu lub 24 godzin w miesiącu. Przepis stosuje się odpowiedniodo pracownika
w razie prowadzenia szkolenia na kursach zawodowych.

Pracownikowi niebędącemu nauczycielem akademickim lub pracow-nikiem naukowym przysługuje, na jego wniosek w uzgodnionym
z pracodawcą terminie, zwolnienie od pracy na przeprowadzenie
obrony rozprawy doktorskiej. Ponadto pracownikowi, o którym mowa, na którego wniosek zostało wszczęte postępowanie o nadanie stopnia doktora habilitowanego, przysługuje na jego wniosek zwol-nienie od pracy na przeprowadzenie rozmowy wskazanej w art. 18a ust. 10 ustawy z dn. 14.03.2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz.U. z 2014 r. poz. 1852).

 

 

§ 13 cyt. rozp.

art. 23 ust. 1–2 cyt. ustawy

Zwolnienie pracow-nika będącego członkiem rady nadzorczej

Pracodawca jest zobowiązany zwolnić od pracy pracownika będą-cego członkiem rady nadzorczej, działającej u zatrudniającego go pracodawcy, na czas niezbędny do uczestniczenia w posiedzeniach tej rady.

§ 14
cyt. rozp.

Zwolnienie pracow-nika będącego członkiem doraź-nym Państwowej Komisji Badania Wypadków Kole-jowych

Pracodawca jest obowiązany zwolnić od pracy pracownika będącego członkiem doraźnym Państwowej Komisji Badania Wypadków Kole-jowych, ujętym na liście ministra właściwego ds. transportu, na czas wyznaczenia przez przewodniczącego Komisji, o której mowa, do udziału w postępowaniu.

§ 11 ust. 1 pkt 2a
cyt. rozp.

 

Zwolnienia od pracy przysługujące na podstawie odrębnych przepisów

Odrębną kategorią zwolnień od pracy są zwolnienia z tytułu pełnienia przez pracownika różnego rodzaju funkcji publicznych i społecznych, które przysługują na podstawie odrębnych przepisów.

Zgodnie z przepisami odpowiednich ustaw i wydanych na ich postawie aktów wykonawczych pracodawca jest zobowiązany do udzielenia zwolnienia od pracy pracownikowi, który wykonuje zadania związane z udziałem w instytucjach oraz organach publicznych i społecznych.

Kwestie wynagradzania osób pełniących funkcje publiczne lub społeczne szczegółowo omówiono w artykule “Wynagrodzenie oraz inne należności za czas niewykonywania pracy”.

W zamieszczonej poniżej tabeli wymieniono poszczególne zwolnienia od pracy, z uwzględnieniem trybu ich udzielania oraz wymiaru, w jakim przysługują.

Zwolnienia od pracy z tytułu pełnienia funkcji publicznych i społecznych 

Zwolnienie od pracy w związku z udziałem w pracach obwodowej lub terytorialnej komisji wyborczej

Kwestie dotyczące zwolnień od pracy przysługujących członkom obwodowych lub terytorialnych komisji wyborczych utworzonych w celu przeprowadzenia wyborów:

  • do Sejmu RP i do Senatu RP,

  • Prezydenta RP,

  • do Parlamentu Europejskiego w RP,

  • do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego,

  • wójtów, burmistrzów i prezydentów miast

regulują przepisy ustawy z dn. 05.01.2011 r. – Kodeks wyborczy (Dz.U. Nr 21, poz. 112, z późn. zm.).

Zgodnie z art. 154 § 4 powołanej ustawy członkowi obwodowej lub terytorialnej komisji wyborczej
w związku z wykonywaniem zadań przysługuje
do 5 dni zwolnienia od pracyz zachowaniem prawa do świadczeń z ubezpieczenia społecznego oraz uprawnień ze stosunku pracy, z wyjątkiem prawa do wynagrodzenia.

Postępowanie w zakresie dokumentowania dni zwolnienia od pracy na czas udziału w pracach obwodowych komisji wyborczych określono w § 9 uchwały Państwowej Komisji Wyborczej z dn. 14.03.2011 r. w sprawie należności pieniężnych przysługujących członkom komisji wyborczych i osobom powołanym w skład inspekcji w wyborach do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczy-pospolitej Polskiej, Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej i Parlamentu Europejskiego oraz sposobu dokumentowania dni zwolnienia od pracy (M.P. Nr 23, poz. 252). W myśl tego przepisu członkowie obwodowych komisji wyborczych w razie zamiaru skorzystania ze zwolnienia od pracy, o którym mowa w art. 154 § 4 ustawy – Kodeks wyborczy, są obowiązani, co najmniej na3 dni przed przewidywanym terminem nieobecności w pracy, uprzedzić, w formie pisemnej, pracodawcę o przyczynie i przewidywanym okresie nieobecności w pracy, a następnie, nie później niż następnego dnia po upływie okresu nieobecności w pracy, dostarczyć pracodawcy zaświadczenie usprawiedliwiające nieobecność w pracy wykonywaniem zadań w komisji. Zaświadczenie to powinno zawierać:

  • imię i nazwisko osoby wchodzącej w skład danej komisji wyborczej,

  • wskazanie podstawy prawnej zwolnienia od pracy,

  • przyczynę i czas nieobecności w pracy.

Omawiane zaświadczenie opatrzone pieczęcią obwodowej komisji wyborczej podpisuje przewodniczący danej komisji wyborczej, a dla przewodniczącego komisji – jego zastępca.

Zaświadczenie jest sporządzane w dwóch egzemplarzach, z których jeden otrzymuje zainteresowany członek komisji, a drugi pozostaje w dokumentacji komisji.

 

Zwolnienie od pracy w związku z udziałem w komisji wyborczej
w r
eferendum ogólnokrajowym

Członkowi komisji obwodowej, zgodnie z art. 16 ustawy z dn. 14.03.2003 r. o referendum ogólno-krajowym (Dz.U. z 2015 r. poz. 318) przysługuje zwolnienie od pracy na okres do 5 dni. W zakresie uprawnień członków wspomnianych komisji, w tym prawa do zwolnienia od pracy, przywołany przepis odsyła do ustawy z dn. 05.01.2011 r. – Kodeks wyborczy (Dz.U. Nr 21, poz. 112, z późn. zm.).

Zasady udzielenia zwolnienia od pracy członkom komisji obwodowych uregulowano szczegółowo w § 6 rozp. MSWiA z dn. 30.04.2003 r. w sprawie należności pieniężnych przysługujących członkom obwodowych komisji do spraw referendum w referendum ogólnokrajowym oraz trybu udzielania im dni wolnych od pracy (Dz.U. Nr 75, poz. 676, ze zm.); są one identyczne jak w przypadku członków komisji wyborczych
w wyborach parlamentarnych organizowanych na podstawie przepisów ustawy – Kodeks wyborczy (patrz: wyżej).

Zwolnienie od pracy radnego

Pracodawca obowiązany jest zwolnić radnego od pracy zawodowej w celu umożliwienia mu uczestni-czeniaw pracach organów gminy – art. 25 ust. 3 ustawy z dn. 08.03.1990 r. o samorządzie gminnym
(Dz.U. z 2013 r. poz. 594, z późn. zm.).

Zwolnienie od pracy ławnika sądowego

Pracodawca zatrudniający ławnika jest obowiązany zwolnić go od pracy na czas wykonywania czyn-ności w sądzie – art. 172 ust. 1 ustawy z dn. 27.07.2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 133, z późn. zm.).

Zwolnienie od pracy mediatora

Mediatorowi na czas prowadzenia mediacji – w trakcie prowadzenia sporu zbiorowego pracowników
z pracodawcą lub pracodawcami – przysługuje zwolnienie od pracy, przy czym łączny wymiar tego zwol-nienia
w roku kalendarzowym nie może przekraczać 30 dni (art. 111 ust. 1 ustawy z dn. 23.05.1991 r.
o rozwiązywaniu sporów zbiorowych – Dz.U. z 2015 r. poz. 295).

Zwolnienie od pracy pracownika pełniącego funkcje związkowe

Ustawa z dn. 23.05.1991 r. o związkach zawodowych (Dz.U. z 2014 r. poz. 167, ze zm.) nadaje prawo do zwolnienia od pracy:

  • pracownikowi na czas niezbędny do wykonania doraźnej czynności wynikającej z jego funkcji związkowej poza zakładem pracy, jeżeli czynność ta nie może być wykonana w czasie wolnym od pracy (art. 25 ust. 2 ww. ustawy),

  • jednemu lub kilku pracownikom w zależności od liczby członków związku zawodowego zatrudnionych
    w zakładzie pracy na okres kadencji w zarządzie zakładowej organizacji związkowej (art. 31 ust. 1 cyt. ustawy).

Szczegółowy tryb udzielania zwolnień od pracy określa rozp. RM z dn. 11.06.1996 r. w sprawie trybu
udzielania urlopu bezpłatnego i zwolnień od pracy pracownikom pełniącym z wyboru funkcje w związkach zawodowych oraz zakresu uprawnień przysługujących pracownikom w czasie urlopu bezpłatnego i zwolnień od pracy
(Dz.U. Nr 71, poz. 336). Zgodnie z § 4 ust. 1 wymienionego rozp. pracodawca jest obowiązanyna wniosek zarządu zakładowej organizacji związkowejzwolnić pracownika z obowiązku
świadczenia pracy na okres kadencji w zarządzie
tej organizacji, jeżeli zakładowa organizacja związkowa wykaże we wniosku, że zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zwolnienia, o których

mowa w art. 31 ust. 1 cyt. ustawy. Wniosek zarządu zakładowej organizacji związkowej powinien zawierać m.in. wskazanie pracownika, któremu zwolnienie od pracy ma być udzielone,wskazanie okoliczności uzasadniających udzielenie zwolnienia od pracy,określenie wymiaru i okresu zwolnienia od pracy.

Pracownik ma prawo do zwolnienia od pracy zawodowej na czas niezbędny do wykonania doraźnej czynności wynikającej z jego funkcji związkowej, jeżeli czynność ta nie może być wykonana w czasie wolnym od pracy (art. 31 ust. 3 ustawy związkowej).

Zwolnienie od pracy społecznego inspektora pracy

Jak wynika z art. 15 ust. 2 ustawy z dn. 24.06.1983 o społecznej inspekcji pracy (Dz.U. z 2015 r. poz. 567) społecznemu inspektorowi pracy przysługuje zwolnienie od pracy, jeżeli zachodzi koniecz-ność wykonywania jego czynności w godzinach pracy lub uczestniczenia w naradach i szkoleniach. Ponadto
w zakładach pracy, w których występuje szczególne zagrożenie zdrowia i życia pracowników, a warunki pracy wymagają stałego społecznego nadzoru,
pracodawca – na wniosek zakładowych organizacji związkowych – może społecznego inspektora pracy zwolnić od wykonywania pracy na czas pełnienia tej funkcji (art.15 ust. 5 ww. ustawy).

Zwolnienie od pracy członka rady pracowniczej

Zwolnienie od pracy członka rady pracowniczej wynika z treści art. 5 ustawy z dn. 25.09.1981 r.
o samorządzie załogi przedsiębiorstwa państwowego (Dz.U. Nr 24, poz. 123, z późn. zm.).

Zwolnienie od pracy pracownika będącego członkiem organu Naczelnej Izby
Pielęgniarek i Położnych lub okręgowej izby pielęgniarek i położnych
bądź wykonującego czynności na rzecz izby

Na wniosek okręgowej rady pielęgniarek i położnych albo jej przewodniczącego lub Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych albo jej Prezesa pracodawca jest obowiązany zwolnić od pracy pracownika będącego członkiem organu Naczelnej Izby Pielęgniarek i Położnych lub okręgowej izby pielęgniarek
i położnych bądź wykonującego czynności na rzecz izby (art. 16 ust. 1 ustawy z dn. 01.07.2011 r.
o samorządzie pielęgniarek i położnych, Dz.U. Nr 174, poz. 1038, z późn. zm.).

Zwolnienie od pracy pracownika będącego ratownikiem wodnym

Pracodawca inny niż podmiot uprawniony do wykonywania ratownictwa wodnego (czyli pracodawca niebędący WOPR lub innym podmiotem posiadającym stosowną zgodę ministra właściwego ds. wewnętrznych) jest obowiązany zwolnić ze świadczenia pracy pracownika będącego ratownikiem wodnym naczasniezbędny do uczestnictwa w działaniach ratowniczych i do wypoczynkukoniecznego po ich zakończeniu. Zwolnienie, o którym wyżej mowa, następuje na podstawie pisemnego zaświadczenia wystawionego przez podmiot uprawniony do wykonywania ratownictwa wodnego określającego czas trwania akcji ratowniczej i czas wypoczynku, który nie może być dłuższy niż 12 godzin na dobę (art. 17 ust. 1 i 2 ustawy z dn. 18.08.2011 r. o bezpieczeństwie osób przebywających na obszarach wodnych, Dz.U. Nr 208, poz. 1240).

 

Zwolnienie od pracy pracownika będącego ratownikiem górskim

Pracodawca inny niż podmiot uprawniony do wykonywania ratownictwa górskiego (czyli pracodawca niebędący GOPR, TOPR oraz innym podmiotem, który uzyskał stosowną zgodę ministra właściwego ds. wewnętrznych) jest obowiązany zwolnić ze świadczenia pracy pracownika będącego ratownikiem górskim na czas niezbędny do uczestniczenia w działaniach ratowniczych i do wypoczynku koniecznego po ich zakończeniu. Powyższe zwolnienie następuje na podstawie pisemnego zaświadczenia wystawionego przez podmiot uprawniony do wykonywania ratownictwa górskiego określającego czas trwania akcji ratowniczej i czas wypoczynku, który nie może być dłuższy niż 12 godzinna dobę (art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dn. 18.08.2011 r. o bezpieczeństwie i ratownictwie w górach i na zorganizowanych terenach narciarskich, Dz.U. Nr 208, poz. 1241, ze zm.).

Zwolnienie od pracy osoby niepełnosprawnej

Zwolnienie od pracy osoby niepełnosprawnej w związku z leczeniem lub rehabilitacją reguluje ustawa
z dn. 27.08.1997 r.
o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
(t. jedn. Dz.U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721, z późn. zm.).

Zgodnie z art. 20 ust. 1 osoba o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ma prawo do zwolnienia od pracy:

  • w celu uczestniczenia w turnusie rehabilitacyjnym – w wymiarze do 21 dni roboczych nie częściej niż raz w roku (na podstawie skierowania na wniosek lekarza, pod którego opieką znajduje się ta osoba); szczegółowe zasady udzielania tych zwolnień reguluje rozp. MPiPS z dn. 22.05.2003 r.
    w sprawie szczegółowych zasad udzielania zwolnień od pracy osobom o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności w celu uczestniczenia w turnusie rehabilitacyjnym (Dz.U. Nr 100, poz. 927). Zaznaczyć należy, że osoba niepełnosprawna powinna przedstawić pracodawcy skierowanie na turnus rehabilitacyjny w terminie umożliwiającym zapewnienie normalnego toku pracy w zakładzie (§ 1 ust. 3 ww. rozp.),

  • w celu wykonania badańspecjalistycznych, zabiegów leczniczych lub usprawniających oraz uzyskania zaopatrzenia ortopedycznego lub jego naprawy – jeżeli czynności te nie mogą być wykonane poza godzinami pracy.

Zwolnienia od pracy przysługujące pracownikowi będącemu członkiem rady
pracowników lub przedstawicielowi pracowników uprawnionemu na podstawie stosownego porozumienia do uzyskiwania informacji i prowadzenia konsultacji

Określone grupy pracowników są uprawnione do zwolnień od pracy na podstawie przepisów ustawy z dn. 07.04.2006 r. o informowaniu pracowników i przeprowadzaniu z nimi konsultacji (Dz.U. Nr 79, poz. 550, ze zm.).Oznacza to, że zwolnienia, o których mowa w wymienionej ustawie, przysługują:

  • pracownikowi będącemu członkiem rady pracowników – na czas niezbędny do udziału w pracach rady pracowników, które nie mogą być wykonane poza godzinami pracy, w przypadku gdy nie korzysta ze zwolnienia z innego tytułu (art. 17 ust. 3 ww. ustawy),

  • przedstawicielowi pracowników uprawnionemu, zgodnie z porozumieniem pracodawcy i pracowni-ków zawartym przed dniem 25.05.2006 r., do uzyskiwania informacji i prowadzenia konsultacji (odpowiednie zastosowanie art. 17 ust. 3 w związku z art. 24 ust. 2 ww. ustawy).

 

Zwolnienie od pracy w związku z udziałem w pracach
specjalnego zespołu negocjacyjnego lub europejskiej rady zakładowej

Prawo do zwolnienia od pracy zawodowej przysługuje na podstawie ustawy z dn. 05.04.2002 r.
o europejskich radach zakładowych (Dz.U. z 2012 r. poz. 1146):

  • członkowi specjalnego zespołu negocjacyjnego lub europejskiej rady zakładowej w związku
    z udziałem w pracach tych organów (art. 37 ust. 3 ww. ustawy),

  • przedstawicielom reprezentującym pracowników, gdy zamiast ustanowienia europejskiej rady za-kładowej zostanie zawarte porozumienie określające zasady odbywania ich spotkań w celu wymiany poglądów na temat przekazanych im informacji (art. 37 ust. 4 oraz art. 18 ww. ustawy).

Zwolnienie od pracy w związku z udziałem w pracach
specjalnego zespołu negocjacyjnego oraz organów spółki europejskiej

Stosownie do przepisów art. 118 ustawy z dn. 04.03.2005 r. o europejskim zgrupowaniu interesów gospodarczych i spółce europejskiej (Dz.U. Nr 62, poz. 551, z późn. zm.) pracownik, będący członkiem specjalnego zespołu negocjacyjnego, organu przedstawicielskiego albo przedstawicielem pracowników w radzie nadzorczej lub w radzie administrującej spółki europejskiej ma prawo do zwolnienia od pracy zawodowej
w związku z udziałem w pracach tych organów.

Zwolnienie od pracy w związku z udziałem w pracach
organów spółdzielni europejskiej

Zgodnie z art. 98 ustawy z dn. 22.07.2006 r. o spółdzielni europejskiej (Dz.U. Nr 149, poz. 1077, ze zm.) pracownik będący członkiem specjalnego zespołu negocjacyjnego, organu przedstawicielskiego albo przedstawicielem pracowników w radzie nadzorczej lub radzie administrującej spółką europejską, ma prawo,
w związku z udziałem w pracach tych organów, do zwolnienia od pracy zawodowej
z zachowaniem prawa do wynagrodzeniana zasadach dotyczących członka zarządu zakładowej organizacji związkowej, określonych w art. 31 ust. 3 ustawy z dn. 23.05.1991 r. o związkach zawodowych (Dz.U. z 2014 r. poz. 167).

Art. 98 ustawy o spółdzielni europejskiej stosuje się odpowiednio do przedstawicieli pracowników innych niż członkowie organu przedstawicielskiego, ustanowionych w trybie, o którym mowa w art. 58 ust. 1 pkt 6 tej ustawy.

Zwolnienie w związku z udziałem w pracach specjalnego zespołu negocjacyjnego, zespołu przedstawicielskiego albo w radzie nadzorczej spółki
powstałej w wyniku połączenia transgranicznego spółek

Pracownik będący członkiem specjalnego zespołu negocjacyjnego, zespołu przedstawicielskiego albo przedstawicielem pracowników w radzie nadzorczej spółki powstałej w wyniku połączenia transgranicznego spółek, w związku z udziałem w pracach tych organów ma prawo do zwolnienia od pracy zawodowej
z zachowaniem prawa do wynagrodzeniana zasadach dotyczących członka zarządu zakładowej organizacji związkowej, określonych w art. 31 ust. 3 ustawy związkowej (patrz: str. 10 nin. pkt). Powyższe uprawnienie wskazano w art. 51 ustawy z dn. 25.04.2008 r. o uczestnictwie pracowników w spółce powstałej w wyniku transgranicznego połączenia się spółek (Dz.U. Nr 86, poz. 525).

 

 

Postępowanie dotyczące wypłaty wynagrodzenia

0

Wykonanie przez pracownika pracy łączy się z koniecznością wypłaty na jego rzecz wynagrodzenia stanowiącego podstawowe świadczenie przysługujące ze strony pracodawcy. Należy podkreślić że pracownik zachowuje uprawnienia płacowe także za czas nieświadczenia pracy, jeżeli wynika to z przepisów prawa. Jednym z najważniejszych obowiązków pracodawcy jest terminowe wypłacanie prawidłowo ustalonego wynagrodzenia, z zachowaniem wymaganego w tym zakresie trybu (art. 94 pkt 5 k.p.).

Ustalenie terminu oraz miejsca wypłaty wynagrodzenia

Dzień wypłaty wynagrodzenia ustala się z góry tak, aby przypadał:

  • w stałym terminie oraz

  • co najmniej raz w miesiącu. 

Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 80 k.p. wynagrodzenie przysługuje za pracę wykonaną, a zatem wypłata wynagrodzenia następuje z dołu, niezwłocznie po ustaleniu jego pełnej wysokości. Wyjątkowo w niektórych odrębnych regulacjach (pragmatykach zawodowych) przewidziano termin płatności ustalony z góry (np. art. 39 ust. 3 KN).

Należy zauważyć, że przepisy prawa pracy nie zakazują w ramach indywidualnego stosunku pracy wskazania dnia płatności z góry. Właśnie taki pogląd wyraził SN w wyroku z dn. 04.08.1999 r. postanawiając, iż strony mogą w umowie o pracę określić, że wynagrodzenie za pracę płatne miesięcznie wypłaca się z góry (I PKN 191/99, OSNP 2000/22/814).

W niektórych systemach wynagradzania ukształtowanych wg kryterium rezultatu (np. systemy akordowe) określenie pełnej wysokości płacy na dany termin wypłaty może być utrudnione czy wręcz niemożliwe. W takich przypadkach stosuje się przepis art. 85 § 2 k.p., który dopuszcza wypłatę wynagrodzenia nie później niż w ciągu pierwszych 10 dni miesiąca następującego po miesiącu, w którym przypada termin płatności.

W odniesieniu do składników wynagrodzenia przysługujących pracownikom za okresy dłuższe niż miesiąc przyjmuje się zasadę, iż są one wypłacane z dołu w terminach określonych w przepisach prawa pracy (art. 85 § 4 k.p.).

Jeżeli ustalony dzień wypłaty wynagrodzenia za pracę jest dniem wolnym od pracy, wynagrodzenie należy wypłacić w dniu poprzedzającym.


Miejsce płatności wynagrodzenia należy wyraźnie określić w przepisach zakładowego prawa pracy (u.z.p., regulamin pracy lub regulamin wynagradzania). Ustalenia w tym zakresie mają również stały charakter, a każda zmiana wymaga dokonania modyfikacji w aktach prawnych szczebla zakładowego.

Obowiązek ustalenia w regulaminie pracy zasad i trybu wypłaty wynagrodzenia

W obecnym stanie prawnym regulamin pracy powinien określać:

  • termin wypłaty wynagrodzenia – ustalony konkretną datą kalendarzową lub datami kalendarzowymi, jeśli w danym zakładzie pracy poszczególne grupy pracowników pobierają wynagrodzenie w różnych terminach,

  • miejsce płatności – które należy wyraźnie zlokalizować przez podanie szczegółowych danych identyfikacyjnych (np.: nazwę działu, nr pokoju itp.),

  • czas realizowania wypłat – oznaczony konkretną godziną lub przedziałem czasu, w którym pracownicy będą mogli podejmować pensje,

  • częstotliwość wypłat, z obowiązkowym uwzględnieniem regulacji art. 85 § 1 k.p. (wynagrodzenie powinno być wypłacane co najmniej raz w miesiącu w stałym i ustalonym z góry terminie). 

Zakres danych dotyczących wypłaty wynagrodzenia wymaganych w informacji o warunkach zatrudnienia

W myśl aktualnie obowiązujących przepisów art. 29 § 3–33 k.p. każdy pracodawca zawierając z pracownikiem umowę o pracę obowiązany jest mu wręczyć (nie później niż w ciągu 7 dni od dnia zawarcia umowy) pisemną informację o pozaumownych warunkach zatrudnienia, a także poinformować na piśmie o zmianie warunków zatrudnienia pracownika.

W informacji o warunkach zatrudnienia pracodawca zamieszcza m.in. wzmiankę o częstotliwości wypłat wynagrodzenia, natomiast pracodawca niemający obowiązku ustalenia regulaminu pracy musi dodatkowo wskazać miejsce, termin i czas płatności pensji. W informacji o zmianie warunków zatrudnienia należy wskazać częstotliwość wypłat wynagrodzenia.

Osoby uprawnione do odbioru wynagrodzenia

Osobą uprawnioną do odbioru wynagrodzenia jest pracownik. Odbiór wynagrodzenia przez inną osobę może nastąpić wyłącznie wówczas, gdy przepisy prawa przewidują taką możliwość.

 W razie gdy zaistniały przeszkody uniemożliwiające pracownikowi osobiste stawienie się w zakładzie pracy w celu odebrania wynagrodzenia – może on upoważnić inną osobę do dokonania w jego imieniu tej czynności. Pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie, z odpowiednim uwzględnieniem przepisów art. 98–109 ustawy z dn. 23.04.1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93, z późn. zm.).

Z kolei przepisy ustawy z dn. 25.02.1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2012 r. poz. 788) wskazują okoliczności, w których osobą upoważnioną do odbioru wynagrodzenia jest współmałżonek pracownika. Oznacza to, że wypłata wynagrodzenia do rąk małżonka może nastąpić, jeżeli:

  • sąd nakazał wypłacenie wynagrodzenia za pracę albo innych należności (w całości lub w części) przysługujących jednemu z małżonków pozostającemu we wspólnym pożyciu – w przypadku gdy małżonek ten nie przyczynia się do zaspokajania potrzeb rodziny; nakaz, o którym mowa, zachowuje moc mimo ustania po jego wydaniu wspólnego pożycia małżonków, z tym że sąd może na wniosek każdego z małżonków nakaz ten zmienić lub uchylić (art. 28 k.r.o.),
  • jeden z małżonków pozostających we wspólnym pożyciu doznał przemijającej przeszkody – w takim przypadku drugi małżonek może za niego działać w sprawach zwykłego zarządu, w szczególności może bez pełnomocnictwa pobierać przypadające należności, chyba że sprzeciwia się temu małżonek, którego przeszkoda dotyczy. Względem osób trzecich sprzeciw jest skuteczny, jeśli był im wiadomy. Wynika stąd, że pracownik zgłaszający sprzeciw powinien to uczynić w taki sposób, aby pracodawca nie miał wątpliwości co do oświadczenia woli pracownika w tej sprawie (art. 29 k.r.o.). 

Wymagana forma wynagrodzenia za pracę oraz tryb jego wypłaty

Zgodnie z ustawową dyspozycją określoną w art. 86 § 2 k.p. wypłaty wynagrodzenia dokonuje się w formie pieniężnej (pracodawca jest zatem obowiązany przekazać pracownikowi wynagrodzenie w gotówce).

Częściowe spełnienie wynagrodzenia w innej formie niż pieniężna jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy:

  • przewidują to ustawowe przepisy prawa pracy,
  • wynika to z postanowień u.z.p. 

Powyższa regulacja uwzględnia niektóre branżowe przepisy zezwalające na częściową realizację wypłaty należności pracowniczych w naturze. Określone grupy zawodowe mogą zatem otrzymywać deputaty stanowiące równowartość ustalonej w ustawie bądź u.z.p. części wynagrodzenia za pracę.

Co do zasady – wypłata wynagrodzenia powinna być dokonana do rąk pracownika (z wyjątkiem odbioru pensji przez upoważnioną przez pracownika osobę lub przez małżonka). Przepisy k.p. nie zabraniają pracodawcy wykonania obowiązku wypłaty wynagrodzenia w innym trybie niż do rąk pracownika, może to jednak nastąpić, jeżeli został spełniony jeden z poniższych warunków:

  • odpowiednie postanowienia w tym zakresie zawarto w u.z.p.,
  • pracownik uprzednio wyrazi pisemną zgodę na realizację wypłaty w odmiennym trybie. 
Wymaganie pisemnej zgody pracownika na bezgotówkową formę wypłaty wynagrodzenia za pracę (art. 86 § 3 k.p.) ma ściśle bezwzględnie obowiązujący charakter, a postanowienie regulaminu pracy dopuszczające ustną zgodę jest nieważne (art. 9 § 2 k.p.) – wyrok SN z dn. 24.09.2003 r. (I PK 324/02, OSNAPiUS 2004/18/313).

 

W tym kontekście najczęściej spotykanym sposobem regulowania przez pracodawcę należności pracowniczych jest przekazanie kwoty wynagrodzenia przysługującego danemu pracownikowi na indywidualny rachunek bankowy. W związku z tym należy pamiętać, że realizacja przelewu bankowego powinna nastąpić w takim czasie, aby pracownik mógł dysponować wynagrodzeniem w dniu, który został określony w przepisach zakładowego prawa pracy jako dzień płatności.

Pracownik może cofnąć zgodę na wypłacanie wynagrodzenia za pracę w inny sposób niż w formie pieniężnej do jego rąk lub zmienić dyspozycję w tym zakresie i takie zachowanie nie narusza obowiązku lojalności wobec pracodawcy (wyrok SN z dn. 21.02.2002 r., I PKN 917/00, OSNAPiUS 2004/4/61).

Pracownik otrzymuje wynagrodzenie w złotówkach, chyba że odrębne przepisy rangi ustawowej stanowią inaczej. W tym miejscu warto wspomnieć o dodatkowych postanowieniach umowy o pracę z pracownikiem skierowanym do pracy na obszarze państwa niebędącego członkiem UE (na okres dłuższy niż miesiąc). W umowie takiej należy określić – niezależnie od innych postanowień – walutę, w której będzie wypłacane pracownikowi wynagrodzenie w czasie wykonywania pracy za granicą (art. 291 § 1 pkt 2 k.p.).

Prawo pracownika do kontroli dokumentów stanowiących podstawę obliczenia przysługującego mu wynagrodzenia

W razie powstania po stronie pracownika wątpliwości co do prawidłowego sposobu ustalenia należnego mu wynagrodzenia – pracownik ma prawo zażądać od pracodawcy udostępnienia do wglądu dokumentów, na których podstawie obliczono jego płacę. Pracodawca jest obowiązany uwzględnić zgłoszone przez pracownika żądanie (art. 85 § 5 k.p.).

Warto w tym miejscu zaznaczyć, że pracownik może dochodzić przed sądem pracy nakazania udzielenia informacji mających istotne znaczenie dla jego sytuacji pracowniczej (art. 2 § 1 i 476 § 1 k.p.c.). Powyższą wykładnię zawarto w postanowieniu SN z dn. 16.09.1999 r. (I PKN 331/99, OSNAPiUS 2001/9/314).

Konsekwencje nieprawidłowości w zakresie wypłaty wynagrodzenia

Prawidłowe wykonanie przez pracownika obowiązków pracowniczych rodzi po stronie pracodawcy zobowiązanie do wypłaty wynagrodzenia. Niewypłacenie wynagrodzenia w terminie lub wypłata w zaniżonej wysokości oznacza powstanie po stronie pracownika określonego roszczenia o charakterze majątkowym.

Pracodawca jest obowiązany terminowo i prawidłowo wypłacać wynagrodzenie. Jeżeli pracodawca nie wypłaca w ustalonym terminie wynagrodzenia za pracę lub innego świadczenia przysługującego pracownikowi albo uprawnionemu do tego świadczenia członkowi rodziny pracownika, wysokość tego wynagrodzenia bądź świadczenia bezpodstawnie obniża albo dokonuje bezzasadnych potrąceń – podlega karze grzywny (art. 282 § 1 pkt 1 k.p.).

Zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 282 § 1 pkt 1 k.p. grzywna, o której mowa w tym przepisie, wynosi od 1 000 zł do 30 000 zł.

Pracodawca musi się ponadto liczyć z innymi konsekwencjami niewywiązywania się z obowiązków dotyczących wypłaty wynagrodzenia – są nimi w szczególności:

  • nakazanie skierowane przez właściwy organ PIP wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia przysługującego pracownikowi; nakazy w tych sprawach podlegają natychmiastowemu wykonaniu (art. 11 pkt 7 ustawy z dn. 13.04.2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy – Dz.U. z 2012 r., poz. 404, ze zm.),

  • obowiązek wypłaty należnej pracownikowi części wynagrodzenia wraz z odsetkami, jeżeli pracodawca bezpodstawnie zaniżył wysokość wynagrodzenia. Do wypłaty wynagrodzenia w bezzasadnie obniżonej wysokości dochodzi m.in. w przypadkach wadliwego dokonania potrąceń z wynagrodzenia, nałożenia kary pieniężnej niezgodnie z przepisami k.p. lub bezprawnego potrącenia jednego ze składników płacy,

  • konieczność wypłaty wynagrodzenia z odsetkami w razie naruszenia terminu płatności. Stosownie do brzmienia uchwały SN z dnia 19.09.2002 r. odsetki z tytułu opóźnienia w wypłacie wynagrodzenia za pracę przysługują pracownikowi za czas opóźnienia także w części, od której pracodawca odprowadził składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne oraz zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych (OSNAP 2003/9/214),

  • rozwiązanie przez pracownika umowy o pracę bez wypowiedzenia na podstawie art. 55 § 11 k.p. z powodu dopuszczenia się przez pracodawcę ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych. Zgodnie z treścią wyroku SN z dn. 04.04.2000 r. pracodawca niewypłacający pracownikowi w terminie całości wynagrodzenia, ciężko narusza prawo pracy. W takich okolicznościach pracownik może rozwiązać umowę bez wypowiedzenia, otrzymując jednocześnie odszkodowanie z powodu rażącego niedbalstwa pracodawcy (I PKN 516/99, OSNAP z 2001 r. Nr 16, poz. 516),

  • skierowanie sprawy do sądu pracy. Jeżeli sąd pracy przyjmie powództwo pracownika, zasądza wypłatę należnego wynagrodzenia wraz z odsetkami. W wyroku z dn. 21.07.1994 r. SN wyraził stanowisko, że roszczenie o odsetki z tytułu wypłacenia z opóźnieniem wynagrodzenia za pracę jest ściśle związane ze stosunkiem pracy, gdyż dotyczy odpowiedzialności pracodawcy za niewykonanie wynikającego z art. 86 k.p. obowiązku wypłacenia wynagrodzenia w miejscu oraz terminie określonym w regulaminie pracy i powinno być uwzględnione przez sąd pracy, nawet gdyby pracownik tego roszczenia nie zgłosił (I PRN 42/94, OSNAP 1994/12/192),

  • odpowiedzialność karna przewidziana w ustawie z dn. 06.06.1997 r. – Kodeks karny (Dz.U. Nr 88, poz. 553, z późn. zm.) za szczególnie rażące naruszenie praw pracowniczych. Zgodnie z brzmieniem art. 218 § 1 k.k. karze grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2 podlega ten kto, wykonując czynności w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, złośliwie lub uporczywie narusza prawa pracownika wynikające ze stosunku pracy bądź ubezpieczenia społecznego. Ponadto, osoba zobowiązana orzeczeniem sądu do wypłaty wynagrodzenia za pracę lub innego świadczenia ze stosunku pracy, obowiązku tego nie wykonuje – podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 3 (art. 218 § 3 k.k.). 

Roszczenia pracownicze dotyczące uprawnień płacowych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym stały się wymagalne.

Wynagrodzenie oraz inne należności za czas niewykonywania pracy

0

Generalna kodeksowa zasada wyrażona w treści art. 80 k.p. głosi, że wynagrodzenie przysługuje za pracę wykonaną. Oznacza to zatem, że prawo do wynagrodzenia powstaje za czas świadczenia pracy w ramach stosunku pracy.

Jednocześnie nin. zapis określa warunkowe odstępstwo od cytowanej zasady stanowiąc, iż za czas niewykonywania pracy pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia tylko wówczas, gdy przepisy prawa pracy przewidują takie rozwiązanie.

Potwierdzeniem powyższego stanu prawnego jest stanowisko SN wyrażone w wyroku z dn. 27.06.1996 r., w którym sędziowie orzekli, że za czas niewykonywania pracy pracownik ma prawo do wynagrodzenia tylko w takiej wysokości, w jakiej Kodeks pracy lub przepis szczególny mu je przyznaje (I PRN 42/96, OSNAPiUS 1996/24/274).

Przepisy przewidujące prawo pracownika do wynagrodzenia w przypadku nieświadczenia pracy określanego także mianem wypłat gwarancyjnych są zawarte zarówno w k.p., jak i w innych aktach prawnych.

Wynagrodzenie za czas niewykonywania pracy przysługujące na podstawie Kodeksu pracy

W Kodeksie pracy ustawodawca określił sytuacje, w których pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia, pomimo niewykonywania pracy(wynoszącego albo równowartość wynagrodzenia jak za “zwykły” czas świadczenia pracy albo kwotę, której sposób ustalania szczegółowo określono w odpowiednich przepisach).

W tabeli zamieszczonej poniżej wyszczególniono okoliczności, w których pracownik zachowuje uprawnienia płacowe z danego tytułu.

W przypadku gdy przepisy k.p. przewidują zachowanie przez pracownika prawa do wynagrodzeniaustala się je wg zasad obowiązujących przy obliczaniu wynagrodzenia za urlop, z tym że składniki wynagrodzenia określone w wysokości przeciętnej uwzględnia się z miesiąca, w którym przypadło dane zwolnienie od pracy lub okres niewykonywania pracy.

Wynagrodzenie za czas zwolnienia pracownika z obowiązku świadczenia pracy w okresie wypowiedzenia umowy o pracę – art. 362 k.p.

Pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia w czasie zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy
w okresie wypowiedzenia umowy o pracę, jeżeli pracodawca dokonał takiego zwolnienia w związku
z wypowiedzeniem umowy o pracę.

Wynagrodzenie za czas zwolnienia na poszukiwanie pracy w okresie wypowiedzenia
– art. 37 § 1 k.p.

Wynagrodzenie za dni wolne od pracy w okresie wypowiedzenia udzielone na poszukiwanie pracy oblicza się na podstawie podstawowego rozp. MPiPS z dn. 29.05.1996 r., zgodnie z którym w tym przypadku stosuje się zasady obowiązujące przy ustalaniuwynagrodzenia za urlop.

Wynagrodzenie za czas niewykonywania pracy w okresie niezawinionego przestoju
– art. 81 k.p.

Pracownikowi przysługuje wynagrodzenie za czas niewykonywania pracy, jeżeli był gotów do jej wykonywania, a doznał przeszkód z przyczyn dotyczących pracodawcy.

Pracownikowi przysługuje wynagrodzenie wynikające z jego osobistego zaszeregowania określonego stawką godzinową lub miesięczną, a jeżeli taki składnik wynagrodzenia nie został wyodrębniony przy określaniu warunków wynagradzania – 60% wynagrodzenia. Wynagrodzenie to nie może być jednak niższe od wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę (patrz: zał. do pkt 1 nin. rozdz.).

Pracownikowi przysługuje wynagrodzenie za czas niezawinionego przez niego przestoju, w wysokości określonej powyżej.

Art. 81 § 2 k.p. wyłącza prawo pracownika do wynagrodzenia, gdy niemożność świadczenia pracy została spowodowana z winy pracownika.

Na czas przestoju pracownikowi może być powierzona inna odpowiednia praca, za którą przysługuje wynagrodzenie przewidziane za tę pracę, nie niższe jednak od płacy ustalonej wg powyższych zasad. Jeżeli przestój nastąpił z winy pracownika, przysługuje wyłącznie wynagrodzenie za wykonana pracę.

Wynagrodzenie za czas przestoju spowodowanego warunkami atmosferycznymi przysługuje pra-cownikowi zatrudnionemu przy pracach uzależnionych od tych warunków, jeżeli przepisy prawa pracy tak stanowią (art. 81 § 4 k.p.). Prawo do wynagrodzenia za czas przestoju spowodowanego warunkami atmosferycznymi ustawodawca pozostawił do uregulowania w układzie zbiorowym pracy lub w regulaminie wynagradzania. W przypadku powierzenia pracownikowi na czas takiego przestoju innej pracy, przysługuje mu wynagrodzenie przewidziane za wykonaną pracę, chyba że przepisy prawa pracy przewidują stosowa-nie zasad określonych w sytuacji powierzenia pracownikowi innej pracy na czas przestoju (patrz powyżej).

Wynagrodzenie za czas niewykonywania pracy spowodowane chorobą, wypadkiem
w drodze do/z pracy lub koniecznością poddania się badaniom lekarskim
– art. 92 k.p.

Zgodnie z art. 92 § 1 k.p. za czas niezdolności do pracy wskutek:

a) choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną – trwającej łącznie do 33 dni w ciągu roku kalendarzowego, a w przypadku pracownika, który ukończył 50 rok życia – trwającej łącznie do 14 dni w ciągu roku kalendarzowego – pracownik zachowuje prawo do 80% wynagrodzenia, chyba że obowiązujące u danego pracodawcy przepisy prawa pracy przewidują wyższe wynagrodzenie
z tego tytułu,

b) wypadku w drodze do pracy albo z pracy lub choroby przypadającej w czasie ciąży bądź poddania się niezbędnym badaniom lekarskim przewidzianym dla kandydatów na dawców komórek, tkanek
i narządów
oraz zabiegowi pobrania komórek, tkanek i narządów – w okresie wskazanym w lit. a – pracownik zachowuje prawo do 100% wynagrodzenia.

Wynagrodzenie, o którym mowa w art. 92 § 1 k.p., oblicza się wg zasad obowiązujących przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku chorobowego i wypłaca za każdy dzień niezdolności do pracy, nie wyłączając dni wolnych od pracy; wynagrodzenie to:

  • nie ulega obniżeniu w przypadku ograniczenia podstawy wymiaru zasiłku chorobowego,

  • nie przysługuje w okolicznościach, w których pracownik nie ma prawa do zasiłku chorobowego.

Za czas niezdolności do pracy, o której mowa w art. 92 § 1 k.p., trwającej łącznie dłużej niż 33 dni w ciągu roku kalendarzowego, a w przypadku pracownika, który ukończył 50 rok życia, trwającej łącznie dłużej niż 14 dni w ciągu roku kalendarzowego, pracownikowi przysługuje zasiłek chorobowy na zasadach określonych odrębnymi przepisami (art. 92 § 4 k.p.).

Przepisy art. 92 § 1 pkt 1 i § 4 k.p. w części dotyczącej pracownika, który ukończył 50 rok życia, dotyczą niezdolności pracownika do pracy przypadającej po roku kalendarzowym, w którym pracownik ukończył 50 rok życia.

Wynagrodzenie za czas niewykonywania pracy w związku z zakazem
przedłużania dobowej normy czasu pracy
– art. 148 k.p.

Pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia (ustalanego jak wynagrodzenie urlopowe) za czas nieprzepracowany w związku ze zmniejszeniem wymiaru jego czasu pracy (zakaz przekraczania ośmio-godzinnej dobowej normy czasu pracy) ze względu na:

  1. przekroczenie na danym stanowisku najwyższych dopuszczalnych stężeń lub natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia,

  2. ciążę pracownicy,

  3. sprawowanie opieki nad dzieckiem do lat 4 zarówno przez pracownicę, jak i pracownika (jeżeli oboje rodzice lub opiekunowie są zatrudnieni, z powyższego uprawnienia może skorzystać jedno z nich).

W stosunku do pracownikówwymienionych w pkt 1 i 2 zakaz przedłużania 8-godzinnej dobowej normy czasu pracy ma bezwzględny charakter, natomiast wobec pracowników wskazanych w pkt 3 nie można prolongować podstawowej dobowej normy czasu pracy, jeżeli nie wyrazili na to zgody.

Art. 148 k.p. stosuje się w systemach i rozkładach czasu pracy, o których mowa w art. 135–138, 143 i 144 k.p. (patrz: rozdz. IV pkt 3).

Inne płatne okresy niewykonywania pracy określone
w przepisach o czasie pracy

Do czasu pracy są wliczane okresy niewykonywania pracy:

  • na podstawie przepisów k.p. oraz

  • na podstawie odrębnych przepisów.

Wykaz przerw i okresów niewykonywania pracy zamieszczono w rozdz. IV pkt 2.

Wynagrodzenie za czas urlopu wypoczynkowego
– art. 172 k.p. w zw. z art. 152 k.p.

Za czas urlopu wypoczynkowego pracownikowi przysługuje wynagrodzenie, jakie by otrzymał, gdyby
w tym czasie pracował (ustalane na zasadach szerzej omówionych w rozdz. IX).

Wynagrodzenie za okresy niewykonywania pracy określone w przepisach bhp
– art. 237
11a § 3, art. 23713 § 2, art. 2373 § 2 i 3 k.p.

Prawo do wynagrodzenia zachowują:

  • pracownicy lub ich przedstawiciele za czas nieprzepracowany w związku z udziałem w konsul-tacjach (art. 23711a § 3 k.p.),

  • pracownicy za czas nieprzepracowany w związku z udziałem w posiedzeniach komisji bhp
    (art. 237
    13 § 2 k.p.).

Ponadto okresowe szkolenia pracowników w zakresie bhp przeprowadza się w czasie pracy i na koszt pracodawcy.

Wynagrodzenie za czas niewykonywania pracy oraz zasiłek wyrównawczy wynikające
z przepisów o uprawnieniach pracowniczych związanych z rodzicielstwem

– art. 179, 185 § 2, 187 k.p.

Pracownicy w ciąży lub karmiącej dziecko piersią, której wynagrodzenie uległo zmniejszeniu wskutek:

  • zmiany warunków pracy,

  • skrócenia czasu pracy lub

  • przeniesienia pracownicy do innej pracy

przysługuje dodatek wyrównawczy (patrz: pkt 8a nin. rozdz.).

Pracownica, o której mowa, zwolniona z obowiązku świadczenia pracy (w okolicznościach określonych
w art. 179 § 1-3 k.p.) – przez cały okres tego zwolnienia – zachowuje prawo do dotychczasowego wyna-grodzenia (art. 179 § 5 k.p.).

Za czas nieobecności w pracy z powodu zaleconych przez lekarza badań lekarskich przeprowadzonych
w związku z ciążą, jeżeli badania te nie mogą być przeprowadzone poza godzinami pracy – pracownica ciężarna zachowuje prawo do wynagrodzenia.

Pracownica karmiąca dziecko piersią ma prawo do dwóch półgodzinnych przerw w pracy wliczanych do czasu pracy. Pracownica karmiąca więcej niż 1 dziecko ma prawo do dwóch przerw w pracy, po
45 minut każda. Przerwy, o których mowa, mogą być – na wniosek pracownicy – udzielane łącznie.

Jeżeli pracownica jest zatrudniona krócej niż 4 godziny dziennie – przerwy nie przysługują, natomiast gdy czas pracy pracownicy nie przekracza 6 godzin dziennie, przysługuje jej jedna przerwa na karmienie
(art. 187 k.p.).

Wynagrodzenie za czas zwolnienia od pracy osób wychowujących dziecko do lat 14
art. 188 k.p.

Pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia za czas zwolnienia od pracy w wymiarze16 godzin albo
2 dni w ciągu roku kalendarzowego, jeżeli wychowuje przynajmniej 1 dziecko w wieku do lat 14.

Wynagrodzenie za czas niewykonywania pracy w związku z przeprowadzaniem
okresowych i kontrolnych badań lekarskich
– art. 229 § 3 k.p.

Pracownik za czas niewykonywania pracy w związku z przeprowadzaniem okresowych i kontrolnych badań lekarskichzachowuje prawo do wynagrodzenia(zgodnie z zasadami obowiązującymi przy obliczaniu wynagrodzenia za urlop).

Wynagrodzenie za czas zwolnienia od pracy w związku z udziałem
w pracach komisji pojednawczej
– art. 257 k.p.

Członek komisji pojednawczej zachowuje prawo do wynagrodzenia za czas nieprzepracowany
w związku z udziałem w pracach komisji pomimo tego, że sprawowanie obowiązków członka komisji pojednawczej jest funkcją społeczną.

Wynagrodzenie za czas zwolnienia z całości lub części dnia pracy w związku z podnoszeniem
przez pracownika kwalifikacji zawodowych
– art. 1031 § 3 k.p.

Pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia za czas zwolnienia z całości lub części dnia pracy
w związku ze zdobywaniem bądź uzupełnianiem wiedzy i umiejętności, z inicjatywy pracodawcy albo za jego zgodą (podnoszenie kwalifikacji zawodowych).

 

Wynagrodzenie oraz rekompensata pieniężna przysługujące na podstawie rozp. MPiPS określającego zasady udzielania zwolnień od pracy

Aktem prawnym właściwym w zakresie płatnych zwolnień od pracy jest rozp. MPiPS z dn. 15.05.1996 r. w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy (Dz.U. Nr 60, poz. 281, z późn. zm.); w rozp. tym:

  • określono okoliczności stanowiące podstawę do udzielania zwolnień od pracy pracownikom oraz
  • ustalono uprawnienia płacowe pracownika do wynagrodzenia bądź rekompensaty pieniężnej za czas zwolnień od pracy.

»  Zwolnienia od pracy, za które pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia

Odpowiednie przepisy ww. rozp. MPiPS z dn. 15.05.1996 r. wskazu-ją rodzaje zwolnień od pracy, za które pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia ustalonego wg zasad obowiązujących przy obliczaniu wynagrodzenia urlopowego.

Należy jednak dodać, że składniki wynagrodzenia ustalane w wysokości przeciętnej uwzględnia się z miesiąca, w którym nastąpiło zwolnienie od pracy lub przypadał okres niewykonywania pracy.

Wynagrodzenie przysługujące pracownikowi

za czas uczestnictwa w  posiedzeniu komisji pojednawczej  –  § 8 zd. drugie rozp.

Do wynagrodzenia z tego tytułu ma prawo pracownik będący stroną lub świadkiem w  postępowaniu pojednawczym.

za okres obowiązkowych badań i szczepień  –  § 9 rozp.

Katalog obowiązkowych badań lekarskich i szczepień ochronnych zawarty jest w ustawie z dn. 05.12.2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi(Dz.U. Nr 234, poz. 1570).

będącemu ratownikiem GOPR  –  § 11 ust. 1 pkt 2 rozp.

Pracownikowi (ratownik GOPR) biorącemu udział w akcji ratowniczej oraz za czas wypoczynku koniecznego bezpośrednio po jej zakończeniu przysługuje wynagrodzenie.

będącemu członkiem ochotniczej drużyny ratowniczej działającej w brzegowej stacji ratowniczej Morskiej Służby Poszukiwania i Ratownictwa (MSPiR) „Służba SAR” – § 11 ust. 1 pkt 2b rozp.

Pracownikowi ratownikowi MSPiR „Służba SAR” przysługuje wynagrodzenie za czas zwolnienia od pracy udzielonego w związku z uczestniczeniem w akcji ratowniczej. Wynagrodzenie przysługuje także za zwolnienie od pracy na czas wypoczynku koniecznego po zakończeniu akcji ratowniczej oraz na czas udziału w szkoleniach organizowanych przez MSPiR.

będącemu krwiodawcą  –  § 12 rozp.

Prawo do wynagrodzenia przysługuje pracownikowi zwolnionemu od pracy w celu oddania krwi oraz na  czas przeprowadzenia niezbędnych badań okresowych zaleconych przez stację krwiodawstwa.

Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 2 ustawy z dn. 22.08.1997 r. o publicznej służbie krwi (Dz.U. Nr 106, poz. 681 z późn. zm.) zasłużonemu honorowemu dawcy krwi i honorowemu dawcy krwi przysługuje zwrot utracone-go zarobku na zasadach wynikających z przepisów prawa pracy.

za czas zwolnień okolicznościowych –  § 15 rozp.

Pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia za czas zwolnień przysługujących w razie w razie ślubu pracownika, urodzenia się jego dziecka, zgonu i pogrzebu małżonka pracownika lub jego dziecka, ojca, matki, ojczyma lub macochy, ślubu dziecka pracownika albo zgonu i pogrzebu jego siostry, brata, teściowej, teścia, babki, dziadka oraz każdej innej osoby będącej na  utrzymaniu pracownika lub pod jego bezpośrednią opieką.

 

»  Zwolnienia od pracy, za które pracownikowi przysługuje rekompensata

W przepisach cyt. rozp. MPiPS z dn. 15.05.1996 r. wyszczególniono okoliczności, w których pracodawca zwalniając pracownika nie wypłaca mu wynagrodzenia, zamiast tego wydaje mu zaświadczenie określające wysokość utraconego wynagrodzenia w celu uzyskania przez pracownika od właściwego organu rekompensaty pieniężnej – w wysokości i na warunkach przewidzianych w odrębnych przepisach.

Powyższe czynności nie są jednak konieczne, jeżeli przepisy zakładowego prawa pracy gwarantują zachowanie przez pracownika prawa do wynagrodzenia za czas danego zwolnienia.

Rekompensata przysługująca pracownikowi

wezwanemu w celu stawiennictwa przed organem MON  –  § 5 rozp.

Stosownie do art. 52 ust. 2 ustawy z dn. 21.11.1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2012 r., poz. 461) pracownikowi wezwanemu do osobistego stawienia się przed właściwy organ w sprawach dotyczących powszechnego obowiązku obrony, który nie otrzymał od pracodawcy wynagrodzenia za czas opuszczony z powodu wezwania, przysługuje – na jego żądanie – zryczałtowana rekompensata za utracone zarobki. Rekompensata ta wynosi za każdy dzień 1/30 minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w grudniu roku poprzedniego ustalanego na podstawie ustawy z dn. 10.10.2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz.U. Nr 200, poz. 1679, z późn. zm.). Rekompensatę wypłaca organ wzywający na podstawie zaświadczenia wydanego przez pracodawcę.

Jednak w sytuacji niestawienia się lub nienależytego spełnienia tego obowiązku – z winy osoby wezwanej – nie przysługuje rekompensata.
Pracownik, któremu pracodawca udzielił ne jego wniosek zwolnienia od pracy w wymiarze odpowiednio 2 lub 1 dnia, w związku z doręczeniem pracownikowi karty powołania do czynnej służby wojskowej, nie zachowuje prawa do wynagrodzenia za czas tych zwolnień (art. 119 ust. 1 cyt. ustawy). Prawo do wynagrodzenia nie przysługuje również pracownikowi, któremu na jego wniosek udzielono jednodniowego zwolnienia od pracy po odbyciu ćwiczeń wojskowych w wymiarze powyżej 30 dni (art. 119 ust. 3 cyt. ustawy). Jednakże, w powyższych przypadkach, pracodawca może – na własny koszt – wypłacić pracownikowi wynagrodzenie za czas zwolnienia od pracy.
Uczestnikom szkolenia (kursu) w celu uzyskania kwalifikacji przydatnych w wojsku (art. 132b ust. 5 cyt. ustawy), którzy są jednocześnie pracownikami przysługuje wynagrodzenie w pełnej wysokości za czas zwolnienia od pracy z powodu odbywania zajęć.

Prawo do wynagrodzenia przysługuje:

    • lekarzom wchodzącym w skład powiatowych i wojewódzkich komisji lekarskich oraz 

    • pracownikom średniego personelu medycznego wyznaczonym do powiatowych komisji lekarskich

–   w razie konieczności ich udziału w pracach komisji w godzinach pracy zawodowej (art. 30 ust. 1 cyt. ustawy).

Ponadto osobom wchodzącym w skład ww. komisji lekarskich oraz pracownikom średniego personelu medycznego przysługuje dodatkowe wynagrodzenie za pracę – wykonywaną poza godzinami pracy -związaną z określeniem zdolności poborowych do czynnej służby wojskowej. Sposób ustalania tego wynagrodzenia określają szczegółowo przepisy wykonawcze (wysokość wynagrodzenia za każdy dzień pracy nie może przekraczać 10 % przeciętnego wynagrodzenia).

wezwanemu przez organ administracyjny, sądowy lub Policję  –  § 6 rozp.

W kwestii należności z tytułu osobistego stawienia się na wezwanie organu administracyjnego, przepis art. 56 k.p.a. odsyła do przepisów regulujących sprawy kosztów sądowych – o czym mowa poniżej.
Aktem prawnym regulującym zasady ustalania należności świadków i stron wezwanych przez organ sądowy jest dekret z dn. 26.10.1950 r. o należnościach świadków, biegłych i stron w postępowaniu sądowym (Dz.U. Nr 49, poz. 445 oraz z 2004 r. Nr 273, poz. 2702). Zgodnie z dekretem należności świadków i stron są ustalane na tych samych zasadach. Stosownie do art. 2 ww. dekretu świadkowi (stronie) może być przyznane odszkodowanie za utracony zarobek z powodu stawiennictwa na wezwanie sąduna jego żądanie, zaś szczegółowe zasady ustalania tych należności są zawarte w rozp. MS z dn. 04.07.1990 r. w sprawie wysokości należności świadków i stron w postępowaniu sądowym (Dz.U. Nr 48, poz. 284, z późn. zm.). Przepisy wymienionego rozp. określają maksymalną normę procentową należności za utracony zarobek dzienny, która wynosi 4,6% kwoty bazowej dla osób, o których mowa w art. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dn. 23.12.1999 r. o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 110, poz. 1255, z późn. zm.) – ustalaną corocznie w ustawie budżetowej.

Prawo do żądania należności za utracony zarobek przysługuje również w sytuacji, gdy świadek (strona) stawił się, lecz nie został przesłuchany. W przypadku gdy świadek (strona) zostanie wezwany w ten sam dzień w kilku sprawach – należność, o której mowa, przysługuje tylko raz. Zaznaczyć należy, iż cyt. dekret przewiduje również inne należności świadka (strony) tj. strawne, zwrot kosztów podróży i ewentualnie noclegu.

Przepisy Kodeksu cywilnego (k.c.) zawierają ogólne zasady dotyczące zwrotu kosztów procesu. Zgodnie z art. 98 k.c. do niezbędnych kosztów procesu prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym zalicza się m.in. równowartość zarobku utraconego wskutek wstawiennictwa się w sądzie.
Szczegółowe regulacje dotyczące należności przysługujących świadkowi (stronie) wezwanemu przez sąd cywilny zawarto w art. 85 ustawy z dn. 28.07.2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594 z późn. zm.). Wynagrodzenie za utracony zarobek lub dochód za każdy dzień udziału w czynnościach sądowych przyznaje się świadkowi (stronie) w wysokości jego przeciętnego dziennego zarobku lub dochodu. W przypadku świadka pozostającego w stosunku pracy przeciętny dzienny utracony zarobek oblicza się wg zasad obowiązujących przy ustalaniu należnego pracownikowi ekwiwalentu pieniężnego za urlop. W każdym jednak przypadku górną granicę należności za utracony dzienny zarobek lub dochód stanowi równowartość 4,6 % kwoty bazowej dla osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe (patrz: art. 5 pkt 1 lit a ww. ustawy z dn. 23.12.1999 r.), której wysokość określa ustawa budżetowa.

wezwanemu w charakterze biegłego  –  § 7 rozp.

Biegłemu wezwanemu w celu wykonywania czynności w postępowaniu administracyjnym, karnym przygotowawczym, sądowym lub przed kolegium do spraw wykroczeń przysługuje rekompensata pieniężna (wysokość i zasady określają szczegółowe przepisy).
Natomiast w sytuacji wezwania biegłego przez sąd cywilny – na jego wniosek złożony na piśmie lub ustnie do protokołu rozprawy – przyznaje się mu zwrot utraconego zarobku lub dochodu (art. 92 ustawy z dn. 28.07.2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych(Dz.U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594 z późn. zm.).

wezwanemu przez NIK oraz powołanemu w charakterze specjalisty  –  § 10 rozp.

Na podstawie przepisów zawartych w ustawie z dn. 23.12.1994 r. o Najwyższej Izbie Kontroli (t. jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 85, poz. 937, z późn. zm.):

  • świadkowi przysługuje zwrot utraconego zarobku i poniesionych przez niego kosztów związanych z wezwaniem (art. 50 ust.1 cyt. ustawy),

  • specjaliście przysługuje wynagrodzenie oraz zwrot poniesionych przez niego nieodzownych wydatków (art. 50 ust. 2 cyt. ustawy).

Wysokość wynagrodzeń oraz szczegółowe zasady ich przyznawania reguluje zarz. Prezesa NIK z dn. 15.05.1995 r. w sprawie należności świadków, biegłych i specjalistów w postępowaniu kontrolnym (M.P. Nr 35, poz. 417).

Zgodnie z § 2 ww. zarz. świadkowi – wezwanemu w postępowaniu kontrolnym – przysługuje zwrot utraconego zarobku pod warunkiem udokumentowania jego utraty (przedstawienie zaświadczenia o wysokości utraconego zarobku wystawionego przez zakład pracy). W sytuacji, gdy świadek stawił się bez wezwania i został przesłuchany również przysługuje mu zwrot utraconego zarobku.

będącemu członkiem OSP  –  § 11 ust. 1 pkt 1 rozp.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dn. 24.08.1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz.U. z 2009 r. Nr 178, poz. 1380, z późn. zm.) członek OSP uczestniczący w działaniu ratowniczym lub szkoleniu pożarniczym organizowanym przez Państwową Straż Pożarną otrzymuje ekwiwalent pieniężny. Ekwiwalent ten wypłaca się z budżetu gminy do wysokości 1/175 przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w poprzednim kwartale (stosownie do art. 20 pkt 2 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Dz.U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227, z późn. zm.) za każdą godzinę udziału w działaniu ratowniczym lub szkoleniu pożarniczym. Jeżeli członek OSP zachował wynagrodzenie za czas nieobecności w pracy, wówczas nie przysługuje mu ekwiwalent. Członek OSP za czas nieobecności w pracy z przyczyn określonych powyżej zachowuje także uprawnienia do innych niż wynagrodzenie świadczeń związanych z pracą (przewidzianych w odrębnych przepisach). W przypadku ich zbiegu z ekwiwalentem pieniężnym stosuje się przepisy korzystniejsze.

za czas wykonywania świadczeń osobistych  –  § 11 ust. 1 pkt 3 rozp.

Przepisy art. 204 ustawy z dn. 21.11.1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2012 r., poz. 461) przewidują za wykonanie świadczenia osobistego ryczałt godzinowy w wysokości 1/178 kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w grudniu roku poprzedniego – za każdą godzinę wykonywania świadczenia.

Jeżeli świadczenie osobiste jest wykonywane przez pracownika:

  • w czasie pracy i pracodawca nie wypłacił wynagrodzenia za czas pracy opuszczony z powodu świadczenia osobistego, wówczas przysługuje za ten czas pracy należność pieniężna (zamiast ryczałtu) w wysokości odpowiadającej utraconemu wynagrodzeniu za pracę,

  • w czasie urlopu wypoczynkowego, wówczas przysługuje za czas wykonywania świadczenia – równy średniemu dziennemu wymiarowi czasu pracy – należność pieniężna (zamiast ryczałtu) obliczona według zasad obowiązujących przy ustalaniu wynagrodzenia za urlop wypoczynkowy.

Należności, o których mowa, wypłacane są na  podstawie zaświadczenia pracodawcy.
Powyższe świadczenia są wypłacane przez jednostkę organizacyjną, na rzecz której jest wykonywane świadczenie osobiste.

 

Wynagrodzenie lub rekompensata pieniężna nie przysługuje w przypadku:

  • przeprowadzenia przez pracownika zajęć dydaktycznych w szkole zawodowej, wyższej, placówce naukowej, instytucie badawczym oraz szkolenia na kursie zawodowym (§ 13 cyt. rozp.). Zaznaczyć należy, że za czas zwolnienia od pracy pracownikowi niebędącemu nauczycielem akademickim lub pracownikiem naukowym, przygotowującemu rozprawę doktorską lub habilitacyjną przysługuje wynagrodzenie ustalane jak za urlop wypoczynkowy
    (art. 23 ust. 2 ustawy z dn. 14.03.2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, Dz.U. Nr 65, poz. 595 z późn. zm.),

  • uczestniczenia w posiedzeniach rady nadzorczej pracownika będącego członkiem tej rady (§ 14 cyt. rozp.). 

Wynagrodzenie oraz inne należności za czas nieświadczenia pracy przysługujące na podstawie odrębnych przepisów

Oprócz wyżej omówionych wynagrodzeń i należności pieniężnych za czas zwolnień od pracy przysługujących pracownikowi na podstawie k.p. oraz rozp. MPiPS z dn. 15.05.1996 r. odrębne przepisy określają szereg okoliczności, w których pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia za okres niewykonywania pracy w związku z udziałem w komisjach wyborczych, w pracach organów gminy oraz z tytułu pełnienia funkcji publicznych i społecznych.

»  Należności pieniężne przysługujące w związku z udziałem w komisjach wyborczych i organach gminy

Członkom komisji wyborczych utworzonych w celu przeprowadzenia wyborów:

  • do Sejmu RP i Senatu RP,
  • Prezydenta RP,
  • do Parlamentu Europejskiego w RP,
  • do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego,
  • wójtów, burmistrzów i prezydentów miast

– przysługuje, w związku z wykonywaniem zadań, do 5 dni zwolnienia od pracy z zachowaniem prawa do świadczeń z ubezpieczenia społecznego oraz uprawnień ze stosunku pracy, z wyłączeniem prawa do wynagrodzenia.

Szczegółowe zasady przyznawania należności pieniężnych dla członków komisji wyborczych określają odpowiednie przepisy wykonawcze (patrz: tabela poniżej).

W nin. tabeli uwzględniono także uprawnienia radnych gmin, którym za czas zwolnienia od pracy w związku z udziałem w pracach organów gminy przysługują diety.

Zaznaczyć należy, że zarówno członkom komisji wyborczych, jak i radnym gmin przysługują także inne świadczenia (m.in. zwrot kosztów podróży i noclegów).

Diety przysługujące członkom komisji wyborczych oraz radnym gmin

Należności przysługujące członkom okręgowych, rejonowych i obwodowych komisji wyborczych w związku z wykonywaniem zadań członka komisji
oraz z przeprowadzeniem głosowania i ustaleniem wyników głosowania

3) członkom obwodowych komisji wyborczych – właściwy wójt (burmistrz, prezydent miasta) albo konsul, z zastrzeżeniem pkt 4),

4) członkom obwodowych komisji wyborczych na polskich statkach morskich – dyrektor delegatury Krajo-wego Biura Wyborczego właściwej dla siedziby armatora statku, za pośrednictwem armatora.

Członkom komisji, o których wyżej mowa w pkt 3 i 4, zryczałtowane diety wypłacane są po przyjęciu protokołów głosowania w obwodach przez właściwą komisję wyborczą wyższego stopnia.

Diety przysługujące w związku z udziałem w komisji wyborczej
w r
eferendum ogólnokrajowym

Członkowi komisji obwodowej, na podstawie art. 16 ustawy z dn. 14.03.2003 r. o referendum ogólnokra-jowym (Dz.U. Nr 57, poz. 507, z późn. zm.) przysługuje zryczałtowana dieta.

Wysokość należności pieniężnych dla członków komisji obwodowych określono w rozp. MSWiA z dn. 06.09.2004 r. zmieniającym rozporządzeniew sprawie należności pieniężnych przysługujących członkom obwodowych komisji do spraw referendum w referendum ogólnokrajowym oraz trybu udzielania im dni wolnych od pracy (Dz.U. Nr 202, poz. 2077). Zgodnie z § 1 cyt. rozp. członkom komisji obwodowych za czas związany z przeprowadzeniem głosowania oraz ustalaniem wyników głosowania przysługuje zryczał-towana dieta w wysokości:

  • 210 zł – w przypadku, gdy głosowanie w referendum ma być przeprowadzone w ciągu 2 dni,

  • 140 zł – w przypadku, gdy głosowanie w referendum ma być przeprowadzone w ciągu 1 dnia.

Szczegółowe zasady w tej materii określa podstawowe rozp. MSWiA z dn. 30.04.2003 r. (Dz. U. Nr 75, poz. 676, ze zm.) w przepisach § 7 ust. 2, 3, 4.

Zryczałtowana dieta nie przysługuje, jeżeli osoba wchodząca w skład komisji obwodowej nie uczestni-czyła w czynnościach związanych z pracą w komisji. Jeżeli głosowanie w referendum jest przeprowadzane
w ciągu 2 dni, a osoba wchodząca w skład komisji obwodowej nie uczestniczyła w pracach w komisji
w jednym z tych dni z przyczyn losowych, zryczałtowana dieta przysługuje w wysokości 1/2 diety.

Zryczałtowana dieta jest wypłacana na podstawie pisma potwierdzającego udział w pracach komisji pod-pisanego przez przewodniczącego albo, z jego upoważnienia, przez zastępcę przewodniczącego komisji obwodowej.

Diety przysługujące radnemu

Radnemu przysługują diety – na zasadach ustalonych przez radę gminy stosownie do art. 25 ust. 4 ustawy z dn. 08.03.1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2013 r. poz. 594, z późn. zm.). Przy ustalaniu wysokości diet uwzględnia się rodzaje funkcji pełnionych przez radnego.

Wysokość diet przysługujących radnemu nie może przekroczyć w ciągu miesiąca łącznie półtorakrotności kwoty bazowej określonej w ustawie budżetowej dla osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe na podstawie przepisów ustawy z dn. 23.12.1999 r. o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej strefie budżetowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 2011 r. Nr 79, poz. 431, z późn. zm.).

Maksymalna wysokość diet przysługujących radnemu w ciągu miesiąca z uwzględnieniem liczby miesz-kańców gminy określa rozp. RM z dn. 26.07.2000 r. w sprawie maksymalnej wysokości diet przysługują-cych radnemu gminy (Dz.U. Nr 61 poz. 710).

Zgodnie z § 3 cyt. rozp. radnemu przysługują w ciągu miesiąca diety w wysokości do:

  • 100% maksymalnej wysokości diety – w gminach powyżej 100 tys. mieszkańców,

  • 75% maksymalnej wysokości diety – w gminach od 15 tys. do 100 tys. mieszkańców,

  • 50% maksymalnej wysokości diety – w gminach poniżej 15 tys. mieszkańców.

Wynagrodzenie lub rekompensata za czas zwolnienia od pracy przysługujące z tytułu pełnienia funkcji publicznych i społecznych

Okoliczności, których zaistnienie warunkuje prawo do rekompensaty lub wynagrodzenia za czas niewykonywania pracy przysługujące osobom pełniącym niektóre funkcje publiczne i społeczne przedstawiono w tabeli poniżej.

Zaznaczyć należy, że sposób ustalania wynagrodzenia dla tych osób pominięto w przypadku, gdy przepisy przewidują zachowanie prawa do wynagrodzenia, a jednocześnie przepisy szczegółowe nie regulują tej materii. W tej sytuacji bowiem prawo do wynagradzania ustala się wg zasad obowiązujących przy obliczaniu wynagrodzenia urlopowego, z tym że składniki określone w wysokości przeciętnej uwzględnia się z miesiąca, w którym przypadło zwolnienie od pracy lub okres jej niewykonywania.

Rekompensata przysługująca ławnikowi sądowemu

Za czas wykonywania czynności w sądzie ławnik otrzymuje rekompensatę – art. 172 § 3 ustawy z dn. 27.07.2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 2013 r. poz. 427 z późn. zm.), ławnik otrzymuje rekompensatę pieniężną za czas wykonywania czynności w sądzie, którymi są: udział w rozprawie lub posiedzeniu, uczestnictwo w naradzie nad wyrokiem, sporządzenie uzasadnienia lub uczestnictwo w posiedzeniu rady ławniczej, jeżeli został do niej wybrany. Wysokość rekompensaty dla ławników biorących udział w rozpoznawaniu spraw w sądach powszechnych, za 1 dzień pełnienia obowiązków, wynosi 1,9% podstawy ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego, o której mowa w art. 91 § 1c cyt. ustawy.

Wynagrodzenie przysługujące mediatorowi w sporze zbiorowym

Stosownie do art. 11ust. 2 ustawy z dn. 23.05.1991 r. o rozwiązywaniu sporów zbiorowych (Dz.U. z 1991 r. Nr 55, poz. 236, z późn. zm.) wynagrodzenie mediatora – ustalone wspólnie przez strony sporu zbiorowego –określa umowa zawarta przez mediatora ze stronami sporu zbiorowego

Wynagrodzenie to nie może być jednak niższe od wynagrodzenia mediatora z listy ustalonej przez ministra właściwego do spraw pracy, które zostało określone w § 1 rozp. MGiP z dn. 08.12.2004 r. w sprawie warunków wynagradzania mediatorów z listy ustalonej przez ministra właściwego do spraw pracy (Dz.U. Nr 269, poz. 2673). Zgodnie z ww. przepisem wynagrodzenie mediatora z listy wynosi odpowiednio z uwzględnieniem czasu trwania mediacji:

  • 388 zł – za pierwszy dzień mediacji,

  • 311 zł – za drugi dzień mediacji,

  • 235 zł – za trzeci i każdy następny dzień mediacji.

Wynagrodzenie przysługujące pracownikowi pełniącemu funkcje związkowe

Ustawa z dn. 23.05.1991 r. o związkach zawodowych (Dz.U. z 2014 r. poz. 167) gwarantuje prawo do wynagrodzenia w związku ze zwolnieniem od pracy:

  • pracownikowi na czas niezbędny do wykonania doraźnej czynności wynikającej z jego funkcji związkowej poza zakładem pracy, jeżeli czynność ta nie może być wykonana w czasie wolnym od pracy (art. 25 ust. 2 ww. ustawy),

  • pracownikowi na  czas niezbędny do wykonania doraźnej czynności wynikającej z jego funkcji związkowej, jeżeli czynność ta nie może być wykonana w czasie wolnym od pracy (art. 31 ust. 3 ww. ustawy).

Zwolnienia od pracy przysługujące jednemu lub kilku pracownikom w zależności od liczby członków związku zawodowego zatrudnionych w zakładzie pracy na okres kadencji w zarządzie zakładowej organizacji związkowej – w zależności od wniosku zarządu zakładowej organizacji związkowej – udzielane są z zachowaniem prawa do wynagrodzenia lub bezpłatnie (art. 31 ust. 2 w związku z ust. 1 cyt. ustawy). 

Wynagrodzenie, o którym mowa, określa rozp. RM z dn. 11.06.1996 r. w sprawie trybu udzielania urlopu bezpłatnego i zwolnień od pracy pracownikom pełniącym z wyboru funkcje w związkach zawodowych oraz zakresu uprawnień przysługujących pracownikom w czasie urlopu bezpłatnego i zwolnień od pracy (Dz.U. Nr 71, poz. 336). Zgodnie z § 6 ust. 1 wynagrodzenie to ustala się według zasad obowiązujących przy obliczaniu ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy.

Dodatkowe wynagrodzenie za pracę w warunkach szkodliwych dla zdrowia, trudnych, szczególnie uciążliwych, uciążliwych lub niebezpiecznych jest uwzględniane, jeżeli w czasie zwolnienia od pracy nie ustaje dotychczasowe narażenie pracownika na oddziaływanie takich warunków. 

Wynagrodzenie ustala się ponownie w razie zmiany zasad wynagradzania ogółu pracowników lub grupy zawodowej, którymi pracownik byłby objęty, gdyby nie korzystał ze zwolnienia od pracy.

Wynagrodzenie przysługujące społecznemu inspektorowi pracy

Jak wynika z art. 15 ust. 2 ustawy z dn. 24.06.1983 o społecznej inspekcji pracy (Dz.U. Nr 35, poz. 163, z późn. zm.) społecznemu inspektorowi pracy wykonującemu swoje czynności w godzinach pracy lub uczestniczącemu w naradach i szkoleniach przysługuje wynagrodzenie. 

Kierownik zakładu pracy – na wniosek zakładowych organizacji związkowych – może:

  • ustalić miesięczne wynagrodzenie zryczałtowane do wysokości nie przekraczającej wynagrodzenia za 30 godzin pracy osoby pełniącej funkcję społecznego inspektora pracy – w razie znacznego obciążenia zadaniami wynikającymi z pełnienia tej funkcji (art. 15 ust. 3 cyt. ustawy),

  • podwyższyć wynagrodzenie, o którym mowa powyżej, do wysokości nie przekraczającej wynagrodzenia za 60 godzin pracy – w szczególnie uzasadnionych wypadkach (art. 15 ust. 4 cyt. ustawy).

Społeczny inspektor pracy pełniący swe funkcje w zakładach pracy, w których występuje szczególne zagrożenie zdrowia i życia pracowników, a warunki pracy wymagają stałego społecznego nadzoru, zachowuje prawo do wynagrodzenia – na czas pełnienia tej funkcji – jakie przysługiwało mu na stanowisku pracy zajmowanym w dniu oddelegowania, z uwzględnieniem zmian tego wynagrodzenia, jakie nastąpią w okresie oddelegowania (art.15 ust. 5 i 6 ww. ustawy).

Wynagrodzenie przysługujące członkowi rady pracowniczej

Jak wynika z treści art. 5 ustawy z dn. 25.09.1981 r. o samorządzie załogi przedsiębiorstwa państwowego(Dz.U. Nr 24, poz. 123, z późn. zm.) członek rady pracowniczej zachowuje prawo do wynagrodzenia za czas niewykonywania pracy z powodu pełnienia swoich zadań w godzinach pracy.

Wynagrodzenie przysługujące osobie niepełnosprawnej

Wynagrodzenie za czas zwolnienia od pracy osoby niepełnosprawnej w związku z leczeniem lub rehabilitacją reguluje ustawa z dn. 27.08.1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721, z późn. zm.). Zgodnie z art. 20 ust. 1 i 2 ww. ustawy osoba o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ma prawo do wynagrodzenia obliczanego jak ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy przysługującego w razie zwolnienia od pracy udzielonego:

  • w celu uczestniczenia w turnusie rehabilitacyjnym (podstawą wypłaty wynagrodzenia za czas zwolnienia jest przedłożony pracodawcy dokument, który potwierdza pobyt na turnusie, wystawiony przez organizatora turnusu – § 2 rozp. MPiPS z dn. 22.05.2003 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania zwolnień od pracy osobom o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności w celu uczestniczenia w turnusie rehabilitacyjnym (Dz.U. Nr 100, poz. 927),

  • w celu wykonania badań specjalistycznych, zabiegów leczniczych lub usprawniających oraz uzyskania zaopatrzenia ortopedycznego lub jego naprawy, jeżeli czynności te nie mogą być wykonywane poza godzinami pracy.

Wynagrodzenie przysługujące pracownikowi będącemu członkiem rady pracowników lub przedstawicielowi pracowników uprawnionemu do uzyskiwania informacji i prowadzenia konsultacji

Pracownikowi będącemu członkiem rady pracowników za czas zwolnienia od pracy zawodowej udzielone-go w celu uczestnictwa w pracach rady pracowników, które nie mogą być wykonane poza godzinami pracy, przysługuje prawo do wynagrodzenia – stosownie do treści art. 17 ust. 3 ustawy z dn. 07.04.2006 r. o informowaniu pracowników i przeprowadzaniu z nimi konsultacji (Dz.U. Nr 79, poz. 550, ze zm.). 
Powyższy przepis stosuje się odpowiednio do przedstawicieli pracowników uprawnionych – zgodnie z porozumieniem zawartym przez pracodawcę i pracowników przed dniem 25.05.2006 r. – do uzyskiwania informacji i prowadzenia konsultacji (art. 17 ust. 3 w zw. z art. 24 ust. 2 ww. ustawy).

Wynagrodzenie przysługujące w związku z udziałem w pracach specjalnego zespołu negocjacyjnego lub europejskiej rady zakładowej

Prawo do wynagrodzenia za czas zwolnienia od pracy przysługuje na podstawie ustawy z dn. 05.04.2002 r. o europejskich radach zakładowych (Dz.U. z 2012 poz. 1146):

  • członkowi specjalnego zespołu negocjacyjnego lub europejskiej rady zakładowej (art. 37 ust. 3 ww. ustawy),

  • przedstawicielom reprezentującym pracowników (art. 37 ust. 4 oraz art. 18 ww. ustawy)

–   przy ustalaniu wynagrodzenia, o którym mowa, stosuje się zasady obowiązujące przy obliczaniu wynagrodzenia za czas zwolnienia od pracy przysługującego członkowi zarządu zakładowej organizacji związkowej (patrz powyżej).

Wynagrodzenie przysługujące pracownikowi będącemu członkiem specjalnego zespołu negocjacyjnego oraz organów spółki europejskiej

Stosownie do przepisów art. 118 ustawy z dn. 04.03.2005 r. o europejskim zgrupowaniu interesów gospodarczych i spółce europejskiej (Dz.U. Nr 62, poz. 551, z późn. zm.) pracownik będący członkiem specjalnego zespołu negocjacyjnego, organu przedstawicielskiego albo przedstawicielem pracowników w radzie nadzorczej lub w radzie administrującej spółki europejskiej ma prawo do wynagrodzenia za czas zwol-nienia od pracy – na zasadach dotyczących członka zarządu zakładowej organizacji związkowej (patrz powyżej).

Wynagrodzenie przysługujące w związku z udziałem w pracach organów spółdzielni europejskiej

Zgodnie z art. 98 ustawy z dn. 22.07.2006 r. o spółdzielni europejskiej (Dz.U. Nr 149, poz. 1077, ze zm.) pracownik będący członkiem specjalnego zespołu negocjacyjnego, organu przedstawicielskiego albo przed-stawicielem pracowników w radzie nadzorczej lub radzie administrującej spółdzielnią europejską zachowuje prawo do wynagrodzenia za czas zwolnień od pracy, w związku z udziałem w pracach tych organów, przysługujących na zasadach dotyczących członka zarządu zakładowej organizacji związkowej, określonych w art. 31 ust. 3 ustawy z dn. 23.05.1991 r. o związkach zawodowych (Dz.U. z 2014 r. poz. 167). 
Art. 98 ustawy o spółdzielni europejskiej stosuje się odpowiednio do przedstawicieli pracowników innych niż członkowie organu przedstawicielskiego, ustanowionych w trybie, o którym mowa w art. 58 ust. 1 pkt 6 tej ustawy.

Wynagrodzenie przysługujące w związku z udziałem w pracach specjalnego zespołu negocjacyjnego, zespołu przedstawicielskiego albo w radzie nadzorczej spółki powstałej w wyniku połączenia transgranicznego spółek

Pracownik będący członkiem specjalnego zespołu negocjacyjnego, zespołu przedstawicielskiego albo przedstawicielem pracowników w radzie nadzorczej spółki powstałej w wyniku połączenia transgranicznego spółek zachowuje prawo do wynagrodzenia za czas zwolnień od pracy w związku z udziałem w pracach tych organów na zasadach dotyczących członka zarządu zakładowej organizacji związkowej, określonych w art. 31 ust. 3 ustawy z dn. 23.05.1991 r. o związkach zawodowych, Dz.U. z 2014 r. poz. 167 (art. 51 ustawy z dn. 25.04.2008 r. o uczestnictwie pracowników w spółce powstałej w wyniku transgranicznego połączenia się spółek, Dz.U. Nr 86, poz. 525).

Wynagrodzenie przysługujące pracownikowi będącemu ratownikiem wodnym za czas zwolnienia od pracy 
w związku z uczestnictwem w działaniach ratowniczych

Pracownikowi będącemu ratownikiem wodnym, zatrudnionemu u pracodawcy niebędącego podmiotem uprawnionym do wykonywania ratownictwa wodnego, przysługuje – za czas zwolnienia ze świadczenia pracy obejmujący udział w działaniach ratowniczych i wypoczynek niezbędny po ich zakończeniu – prawo do wynagrodzenia obliczanego jak wynagrodzenie urlopowe, z tym że składniki płacowe ustalane 
w wysokości przeciętnej oblicza się z miesiąca, w którym przypadło zwolnienie za świadczenia pracy (art. 17 ust. 3 ustawy z dn. 18.08.2011 r. o bezpieczeństwie osób przebywających na obszarach wodnych, Dz.U. Nr 208, poz. 1240).

Wynagrodzenie przysługujące pracownikowi będącemu ratownikiem górskim za czas zwolnienia od pracy
w związku z uczestnictwem w działaniach ratowniczych

Pracownik będący ratownikiem górskim, zatrudniony u pracodawcy innego niż podmiot uprawniony do ratownictwa górskiego, zachowuje prawo do wynagrodzenia za czas zwolnienia ze świadczenia pracy obejmujący udział w działaniach ratowniczych i wypoczynek niezbędny po ich zakończeniu, ustalanego jak wynagrodzenie urlopowe, z tym że składniki płacowe w wysokości przeciętnej uwzględnia się 
z miesiąca, w którym przypadło zwolnienie od pracy (art. 10 ust. 3 ustawy z dn. 18.08.2011 r. 
o bezpieczeństwie i ratownictwie w górach i na zorganizowanych terenach narciarskich, Dz.U. Nr 208, poz. 1241).

 

 

Maciej Ofierski